Zwarcie międzyzwojowe uzwojenia stojana polega na zwarciu części zwojów jednej cewki stojana. Oznacza to, że fragment uzwojenia zostaje ominięty przez prąd, a liczba czynnych zwojów maleje.
Skutki w silniku komutatorowym
W jednofazowym silniku komutatorowym uzwojenie stojana wytwarza pole magnetyczne. Gdy wystąpi zwarcie międzyzwojowe:
- zmniejsza się liczba efektywnych zwojów stojana,
- maleje strumień magnetyczny wzbudzenia,
- spada impedancja uzwojenia,
- wzrasta prąd pobierany z sieci,
- silnik może nadmiernie zwiększyć prędkość obrotową.
Zależność ta wynika z pracy silnika szeregowego: siła elektromotoryczna przeciwna jest w przybliżeniu proporcjonalna do strumienia i prędkości obrotowej. Jeżeli strumień maleje, silnik zwiększa prędkość, aby wytworzyć odpowiednią SEM przeciwną.
Objawy uszkodzenia
Typowe objawy zwarcia międzyzwojowego stojana to:
- zwiększony pobór prądu,
- przegrzewanie się silnika,
- zapach przegrzanej izolacji,
- nietypowo wysoka prędkość obrotowa,
- możliwe zwiększone iskrzenie na komutatorze.
Znaczenie diagnostyczne
W pytaniach egzaminacyjnych zestaw objawów: większa prędkość obrotowa + większy prąd zasilania w jednofazowym silniku komutatorowym wskazuje na zwarcie międzyzwojowe w uzwojeniu stojana. Przerwa w uzwojeniu zwykle powodowałaby brak pracy silnika, a nie wzrost prędkości.