Czujnik zaniku fazy

Słownik kwalifikacji ELE.02 - Montaż, uruchamianie i konserwacja instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych

Co to jest czujnik zaniku fazy?

Czujnik zaniku fazy to urządzenie zabezpieczająco-kontrolne stosowane w instalacjach i układach trójfazowych. Jego zadaniem jest wykrywanie nieprawidłowości w zasilaniu, szczególnie braku jednej z faz, asymetrii napięć lub błędnej kolejności faz — zależnie od modelu urządzenia.

W pytaniu egzaminacyjnym poprawną odpowiedzią jest właśnie czujnik zaniku fazy, ponieważ potrafi rozpoznać przerwę w ciągłości przewodu fazowego, np. L1, L2 albo L3.

Do czego służy?

Czujnik zaniku fazy chroni odbiorniki trójfazowe przed pracą w nieprawidłowych warunkach zasilania. Stosuje się go m.in. przy:

  • silnikach trójfazowych,
  • pompach,
  • sprężarkach,
  • wentylatorach,
  • kuchenkach i urządzeniach grzejnych trójfazowych,
  • układach automatyki i sterowania.

Jak działa?

Urządzenie monitoruje napięcia między fazami lub względem przewodu neutralnego. Jeśli jedna z faz zaniknie albo napięcie spadnie poniżej dopuszczalnej wartości, czujnik przełącza swój styk wyjściowy. Ten styk może np. rozłączyć stycznik zasilający odbiornik.

Typowy układ działania:

  • zasilanie trójfazowe trafia na wejścia czujnika,
  • czujnik kontroluje obecność faz,
  • w razie awarii rozłącza obwód sterowania,
  • stycznik odłącza odbiornik od sieci.

Czego nie należy mylić?

Czujnik zaniku fazy nie jest tym samym co:

  • ogranicznik przepięć — chroni przed przepięciami, a nie przed zanikiem fazy,
  • przekaźnik priorytetowy — steruje kolejnością załączania odbiorników,
  • stycznik elektromagnetyczny — służy do łączenia obwodów, ale sam nie wykrywa zaniku fazy.

Zapamiętaj

Jeżeli pytanie dotyczy wykrywania braku jednej fazy w układzie trójfazowym, właściwym urządzeniem jest czujnik zaniku fazy.