Miernik współczynnika mocy to przyrząd służący do bezpośredniego pomiaru współczynnika mocy, oznaczanego jako cosφ. W pytaniach egzaminacyjnych najłatwiej rozpoznać go po oznaczeniu cosφ na skali lub wyświetlaczu.
Co oznacza współczynnik mocy?
Współczynnik mocy określa, jaka część mocy pozornej jest zamieniana na moc czynną, czyli użyteczną:
- P – moc czynna [W],
- S – moc pozorna [VA],
- cosφ = P / S.
W obwodach prądu przemiennego współczynnik mocy jest związany z przesunięciem fazowym między napięciem a prądem. Dla odbiorników rezystancyjnych, np. grzałek, cosφ jest bliski 1. Dla silników indukcyjnych, transformatorów i dławików jest zwykle mniejszy od 1.
Jak rozpoznać przyrząd?
Miernik współczynnika mocy może mieć skalę:
- od 0 do 1,
- z oznaczeniem cosφ,
- czasem z opisem charakteru obciążenia: indukcyjny lub pojemnościowy.
Nie należy mylić go z:
- amperomierzem – mierzy prąd, oznaczenie A,
- woltomierzem – mierzy napięcie, oznaczenie V,
- watomierzem – mierzy moc czynną, oznaczenie W,
- licznikiem energii – mierzy energię elektryczną, np. w kWh.
Pomiar bezpośredni i pośredni
Bezpośrednio współczynnik mocy mierzy właśnie miernik cosφ. Pośrednio można go obliczyć z pomiarów mocy, napięcia i prądu, np. w obwodzie jednofazowym ze wzoru:
cosφ = P / (U · I)
Na egzaminie, jeśli na przyrządzie widnieje oznaczenie cosφ, jest to miernik współczynnika mocy.