Przekaźnik bistabilny

Słownik kwalifikacji ELE.02 - Montaż, uruchamianie i konserwacja instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych

Co to jest przekaźnik bistabilny?

Przekaźnik bistabilny to aparat elektryczny stosowany w instalacjach mieszkaniowych do załączania i wyłączania obwodu oświetleniowego lub innego odbiornika za pomocą krótkiego impulsu sterującego. Po zmianie stanu przekaźnik pozostaje w ostatnim położeniu nawet po zaniku impulsu sterującego.

Oznacza to, że jeden impuls może włączyć światło, a kolejny je wyłączyć. Dzięki temu można sterować jednym obwodem z wielu przycisków chwilowych.

Zastosowanie

Przekaźniki bistabilne wykorzystuje się głównie w:

  • instalacjach oświetleniowych w mieszkaniach,
  • korytarzach i klatkach schodowych,
  • układach sterowania z wielu miejsc,
  • systemach, gdzie wygodne jest sterowanie przyciskami dzwonkowymi.

Jak działa?

Układ reaguje na krótki impuls podany na wejście sterujące. Po jego otrzymaniu:

  • jeśli styk był rozłączony — zostaje załączony,
  • jeśli styk był załączony — zostaje rozłączony.

Nie wymaga więc ciągłego podtrzymania cewki, jak klasyczny przekaźnik monostabilny.

Zalety

  • możliwość sterowania z wielu punktów,
  • uproszczenie instalacji w porównaniu z układem schodowym i krzyżowym,
  • mały pobór energii podczas pracy,
  • zachowanie stanu po impulsie sterującym.

Różnica między przekaźnikiem bistabilnym a innymi elementami

  • Regulator temperatury steruje ogrzewaniem lub chłodzeniem zależnie od temperatury.
  • Przekaźnik priorytetowy odłącza mniej ważny odbiornik, gdy pracuje odbiornik priorytetowy.
  • Regulator oświetlenia zmienia natężenie światła, a nie tylko stan włącz/wyłącz.
  • Przekaźnik bistabilny przełącza stan obwodu po każdym impulsie.

Przykład zastosowania

W długim korytarzu montuje się kilka przycisków chwilowych. Naciśnięcie dowolnego przycisku powoduje zmianę stanu przekaźnika bistabilnego, czyli włączenie albo wyłączenie lampy.

Co warto zapamiętać?

Na egzaminie przekaźnik bistabilny można rozpoznać po tym, że:

  • jest stosowany w instalacjach mieszkaniowych,
  • współpracuje z przyciskami chwilowymi,
  • zmienia stan po impulsie,
  • służy często do sterowania oświetleniem z wielu miejsc.