Ręczny zawór regulacyjny służy do nastawiania przepływu czynnika chłodniczego w instalacji. Nie działa samoczynnie — jego położenie ustawia monter lub serwisant. W schematach może być oznaczany skrótem ZR, czyli zawór regulacyjny.
Zastosowanie w instalacji chłodniczej
Ręczny zawór regulacyjny stosuje się m.in. tam, gdzie przepływ czynnika ma być ograniczony lub wstępnie zdławiony, a właściwe sterowanie odbywa się innym elementem, np. zaworem elektromagnetycznym sterowanym przez czujnik poziomu.
W układzie z elektronicznym czujnikiem poziomu czujnik wykrywa poziom ciekłego czynnika w zbiorniku lub separatorze, a sterownik otwiera albo zamyka zawór elektromagnetyczny. Ręczny zawór regulacyjny ustawiony w przewodzie cieczowym ogranicza natomiast ilość dopływającego czynnika.
Czym nie jest ręczny zawór regulacyjny?
Nie należy go mylić z:
- termostatycznym zaworem rozprężnym — reguluje dopływ czynnika do parownika na podstawie przegrzania,
- zaworem pływakowym — steruje przepływem na podstawie poziomu cieczy za pomocą pływaka,
- zaworem elektromagnetycznym — działa tylko jako zawór otwórz/zamknij.
Wskazówka egzaminacyjna
Jeżeli w pytaniu występuje układ z elektronicznym czujnikiem poziomu i zaworem elektromagnetycznym, to dodatkowy element oznaczony jako ZR najczęściej oznacza ręczny zawór regulacyjny, a nie zawór pływakowy ani TZR.