Tunel fluidyzacyjny
Słownik kwalifikacji ELE.03 - Wykonywanie robót związanych z montażem instalacji i urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych oraz pomp ciepła
Tunel fluidyzacyjny (zamrażalniczo-fluidyzacyjny) to urządzenie do szybkiego zamrażania drobnych produktów spożywczych w strumieniu zimnego powietrza wdmuchiwanego od dołu przez perforowaną taśmę. Powietrze płynie tak szybko, że unosi cząstki produktu i utrzymuje je w ruchu - każda kulka groszku czy kostka marchwi zamarza osobno.
Na czym polega fluidyzacja
Fluidyzacja to stan, w którym warstwa drobnych ciał stałych, przez którą od dołu przepływa gaz, zaczyna zachowywać się jak ciecz: cząstki unoszą się, przemieszczają i „płyną”. W tunelu medium fluidyzującym i jednocześnie chłodzącym jest zimne powietrze. Każda cząstka jest ze wszystkich stron omywana powietrzem, więc wymiana ciepła jest bardzo intensywna, a produkty nie sklejają się w bryły.
Budowa i zasada działania
- perforowana taśma lub ruszt - przesuwa produkt przez tunel i przepuszcza powietrze,
- wentylatory - tłoczą powietrze od dołu przez warstwę produktu z prędkością wystarczającą do jej uniesienia,
- parownik (chłodnica powietrza) - schładza krążące powietrze; jest częścią instalacji chłodniczej (np. amoniakalnej),
- izolowana obudowa - ogranicza dopływ ciepła z otoczenia,
- układ odszraniania - usuwa szron, który narasta na parowniku z wilgoci oddanej przez produkt.
Powietrze krąży w obiegu zamkniętym: przechodzi przez warstwę produktu, odbiera z niego ciepło, wraca do parownika, tam się schładza i znów trafia pod taśmę. W wielu tunelach pierwsza strefa szybko zamraża powierzchnię produktu (żeby cząstki się nie sklejały), a dalsze strefy domrażają go do środka.
Zamrażanie IQF
Tunele fluidyzacyjne służą do zamrażania metodą IQF (Individually Quick Frozen - indywidualnie szybko mrożone). Produkt po zamrożeniu jest sypki: można go pakować do worków, a klient wysypuje tyle, ile potrzebuje. Szybkie zamrażanie daje drobne kryształy lodu, które mniej uszkadzają tkanki - produkt po rozmrożeniu traci mniej soku.
Typowe produkty: groszek, kukurydza, fasolka, mieszanki i kostka warzywna, owoce jagodowe (borówki, maliny, porzeczki), krewetki, frytki.
Tunel fluidyzacyjny a inne zamrażarki
| Metoda | Czym odbiera się ciepło | Dla jakich produktów |
|---|---|---|
| tunel fluidyzacyjny | zimne powietrze unoszące produkt | drobne, sypkie produkty |
| tunel owiewowy | zimne powietrze opływające produkt na taśmie lub wózkach | większe sztuki, produkty w opakowaniach |
| zamrażarka płytowa (kontaktowa) | styk z chłodzonymi płytami | bloki ryb, mięsa, produkty płaskie |
| zamrażanie immersyjne | zanurzenie w zimnej cieczy, np. solance | produkty w szczelnych opakowaniach |
| zamrażanie kriogeniczne | ciekły azot lub dwutlenek węgla | produkty delikatne, małe serie |
Typowe pomyłki
- Przekonanie, że w tunelu fluidyzacyjnym produkt chłodzi suchy lód lub ciekły azot - to metody kriogeniczne.
- Mylenie z tunelem owiewowym, w którym powietrze opływa produkt, ale go nie unosi.
- Zamrażanie w tunelu fluidyzacyjnym dużych sztuk - strumień powietrza ich nie uniesie.
Na egzaminie
W ELE.03 pada pytanie, czym chłodzi się produkty w tunelach fluidyzacyjnych. Poprawna odpowiedź: zimnym powietrzem. Nie suchym lodem, nie wrzącym azotem i nie solanką.