Układ sieci TN-S
Słownik kwalifikacji ELE.03 - Wykonywanie robót związanych z montażem instalacji i urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych oraz pomp ciepła
TN-S to układ sieci niskiego napięcia, w którym punkt neutralny źródła (transformatora) jest bezpośrednio uziemiony, a przewód neutralny N i ochronny PE biegną osobno na całej długości sieci - od źródła do odbiorników. W układzie TN-S nie ma przewodu PEN.
Co znaczą litery w oznaczeniu
- T (terre - ziemia) - punkt neutralny źródła jest bezpośrednio uziemiony,
- N (neutral) - części przewodzące dostępne odbiorników (np. metalowe obudowy) są połączone z uziemionym punktem neutralnym przez przewód ochronny,
- S (séparé - oddzielny) - funkcje neutralna i ochronna są realizowane oddzielnymi przewodami N i PE.
Pierwsza litera opisuje więc związek źródła z ziemią, druga - sposób połączenia obudów odbiorników, a kolejne - sposób prowadzenia przewodów N i PE.
Jak rozpoznać TN-S na schemacie
- przewody fazowe L1, L2, L3,
- osobny przewód N (kolor niebieski),
- osobny przewód PE (zielono-żółty), do którego są dołączone obudowy odbiorników,
- brak przewodu PEN i brak miejsca rozdziału PEN na N i PE.
Sieć trójfazowa TN-S ma więc pięć przewodów, a obwód jednofazowy - trzy (L, N, PE).
Układy sieci - porównanie
| Układ | Przewody ochronny i neutralny | Uziemienie obudów |
|---|---|---|
| TN-C | wspólny przewód PEN | przez PEN |
| TN-S | osobne N i PE w całej sieci | przez PE |
| TN-C-S | najpierw PEN, potem rozdział na N i PE | przez PE (za rozdziałem) |
| TT | N z sieci, PE do własnego uziemienia odbiorcy | uziom lokalny |
| IT | źródło izolowane od ziemi lub uziemione przez dużą impedancję | uziom lokalny |
Zalety układu TN-S
- prąd roboczy płynie tylko przewodem N - przewód PE w normalnej pracy nie przewodzi prądu, więc obudowy nie mają potencjału względem ziemi,
- można stosować wyłączniki różnicowoprądowe w całej instalacji (w części TN-C, z przewodem PEN, RCD nie zadziała poprawnie),
- mniej zakłóceń elektromagnetycznych - dlatego TN-S wybiera się dla budynków z dużą ilością elektroniki i urządzeń wrażliwych.
Ochrona przy uszkodzeniu
Gdy izolacja się uszkodzi i faza dotknie obudowy, prąd zwarciowy płynie przez PE do punktu neutralnego źródła. Prąd jest duży, więc zabezpieczenie nadprądowe (albo RCD) szybko wyłącza obwód - to samoczynne wyłączenie zasilania.
Na egzaminie
W ELE.03 trzeba rozpoznać układ na schemacie zasilania urządzenia chłodniczego, klimatyzatora albo pompy ciepła. Zasada: osobne N i PE od samego źródła = TN-S, wspólny PEN = TN-C, PEN rozdzielony w złączu = TN-C-S.