Zawór zwrotny to element instalacji, który umożliwia przepływ czynnika tylko w jednym kierunku i samoczynnie blokuje przepływ wsteczny. W instalacjach chłodniczych, klimatyzacyjnych i pompach ciepła chroni układ przed niepożądanym cofaniem się czynnika chłodniczego, oleju lub medium pośredniczącego.
Jak rozpoznać zawór zwrotny?
Typowy zawór zwrotny ma:
- korpus montowany przelotowo w rurociągu,
- oznaczoną strzałkę kierunku przepływu na obudowie,
- brak pokrętła, dźwigni lub elementu do ręcznego zamykania,
- wewnętrzny element zamykający, np. grzybek, kulkę, płytkę lub sprężynę.
Na rysunkach egzaminacyjnych zawór zwrotny często wygląda jak krótki, cylindryczny element wstawiany w przewód, z wyraźną strzałką na korpusie.
Zasada działania
Gdy medium płynie we właściwym kierunku, ciśnienie otwiera element zamykający. Gdy przepływ próbuje się odwrócić, element zamykający dociska się do gniazda i blokuje cofanie medium.
Zastosowanie w chłodnictwie i klimatyzacji
Zawory zwrotne stosuje się m.in.:
- w układach z pompami ciepła,
- przy obejściach i by-passach,
- w instalacjach z kilkoma obiegami,
- w układach, gdzie trzeba wymusić jeden kierunek przepływu czynnika,
- do ochrony sprężarki lub wymienników przed niepożądanym przepływem wstecznym.
Ważne przy montażu
Zawór zwrotny należy montować zgodnie ze strzałką na korpusie. Odwrotny montaż spowoduje zablokowanie przepływu albo nieprawidłową pracę instalacji. Trzeba też dobrać zawór do rodzaju medium, średnicy rurociągu, ciśnienia roboczego i temperatury pracy.