Ogranicznik przepięć SPD (ang. Surge Protective Device) to aparat ochronny montowany w instalacji elektrycznej w celu ograniczenia krótkotrwałych wzrostów napięcia. Takie przepięcia mogą powstać np. wskutek wyładowań atmosferycznych, łączeń w sieci elektroenergetycznej lub awarii.
W pytaniach egzaminacyjnych SPD często trzeba rozpoznać po wyglądzie: jest to modułowy aparat montowany na szynie DIN, zwykle z oznaczeniem T1, T2 lub T1+T2, wartością napięcia pracy oraz okienkiem sygnalizacyjnym stanu wkładki.
Gdzie montuje się SPD?
W budynku jednorodzinnym ogranicznik przepięć najczęściej montuje się w rozdzielnicy głównej, możliwie blisko miejsca wprowadzenia zasilania do budynku. Aparat musi być połączony z przewodami fazowymi, przewodem neutralnym oraz przewodem ochronnym PE lub uziemieniem — zależnie od układu sieci.
Typy ograniczników przepięć
- Typ 1 (T1) — stosowany przy zagrożeniu bezpośrednim prądem piorunowym, np. gdy budynek ma instalację odgromową.
- Typ 2 (T2) — najczęściej stosowany w rozdzielnicach budynków mieszkalnych do ochrony instalacji przed przepięciami łączeniowymi i indukowanymi.
- Typ 3 (T3) — dodatkowa ochrona końcowa, montowana blisko wrażliwych odbiorników.
- T1+T2 — ogranicznik kombinowany, często stosowany w rozdzielnicy głównej.
Wymiana uszkodzonego SPD
Uszkodzony mechanicznie ochronnik przepięciowy należy zastąpić aparatem o odpowiednich parametrach: typie, napięciu pracy, liczbie biegunów i sposobie podłączenia zgodnym z instalacją. Nie wolno zastępować SPD wyłącznikiem nadprądowym, różnicowoprądowym ani stycznikiem, ponieważ pełnią zupełnie inne funkcje.