Przekaźnik kontroli faz to aparat zabezpieczający układy trójfazowe, szczególnie silniki indukcyjne, przed nieprawidłowymi warunkami zasilania. Kontroluje obecność faz, ich kolejność oraz często także asymetrię i wartość napięć.
Co wykrywa?
Typowy przekaźnik kontroli faz może reagować na:
- zanik fazy — brak jednej z faz zasilających silnik,
- asymetrię napięć — zbyt dużą różnicę napięć między fazami,
- niewłaściwą kolejność faz — zamienione fazy powodujące zmianę kierunku obrotów silnika,
- czasem również spadek lub wzrost napięcia poza dopuszczalny zakres.
Jak działa w układzie silnikowym?
Przekaźnik podłącza się do sieci trójfazowej, np. do zacisków L1, L2, L3 oraz czasem N. Jego styk wyjściowy, np. 11-12-14, włącza się w obwód sterowania stycznika silnika. Jeśli parametry zasilania są poprawne, przekaźnik pozwala na załączenie stycznika. Gdy wykryje błąd, rozłącza obwód sterowania i silnik zostaje wyłączony.
Rozpoznanie na egzaminie
Na aparacie często znajdują się oznaczenia typu:
- L1, L2, L3 — wejścia faz,
- symbole kolejności faz,
- napisy: ASYM, zanik fazy, kolejność faz,
- diody sygnalizacyjne stanu pracy,
- pokrętło nastawy progu asymetrii lub napięcia.
W pytaniu egzaminacyjnym właściwy jest aparat typu CKM, czyli czujnik/przekaźnik kontroli faz. Nie należy go mylić z przekaźnikiem czasowym, kontrolerem napięcia jednofazowego ani przekaźnikiem bistabilnym.