Pytania pomocnicze - ELE.05

Cieńszy drut ma mniejsze pole przekroju, więc większą rezystancję. Przy tym samym prądzie straty I²R są większe.

Nie, jeśli liczba zwojów pozostaje taka sama. Przekładnia zależy od stosunku liczby zwojów uzwojenia pierwotnego i wtórnego.

Głównie od materiału rdzenia, częstotliwości, indukcji magnetycznej oraz zjawisk histerezy i prądów wirowych. Nie zależą bezpośrednio od średnicy drutu uzwojenia.

Im mniejsza średnica drutu, tym mniejsza obciążalność prądowa. Zbyt cienki drut może się nadmiernie nagrzewać przy nominalnym obciążeniu.

Są to straty mocy powstające wskutek przepływu prądu przez rezystancję uzwojeń. Ich wartość rośnie z kwadratem prądu obciążenia.

Jeśli użyto zbyt cienkiego drutu, wzrasta rezystancja uzwojenia i ilość ciepła wydzielanego podczas pracy. Może to prowadzić do uszkodzenia izolacji i skrócenia żywotności transformatora.

Najważniejsze są pole przekroju, długość i rezystywność materiału. Mniejszy przekrój oznacza większą rezystancję przy tej samej długości przewodu.

Należy pomnożyć zakres znamionowy cewki przez dopuszczalny współczynnik przeciążenia. Dla zakresu 200 V i przeciążenia 1,5 maksymalne napięcie wynosi 300 V.

Przy przeciążeniu 1,5 zakres 100 V pozwala tylko na 150 V. To mniej niż 230 V, więc cewka napięciowa byłaby przeciążona.

Zakres prądowy musi być nie mniejszy niż prąd płynący przez cewkę prądową watomierza. Dla prądu około 3,64 A należy wybrać zakres 5 A, a nie 2,5 A.

Oznacza możliwość pracy silnika przy 230 V w połączeniu trójkąt oraz przy 400 V w połączeniu gwiazda. Do każdego napięcia przypisany jest odpowiedni prąd znamionowy.

Moment znamionowy oznacza pracę w warunkach znamionowych. Wtedy prąd silnika przyjmuje się zgodnie z tabliczką znamionową.

Oznacza, że całkowita moc czynna odbiornika trójfazowego jest równa trzykrotności wskazania jednego watomierza. Warunkiem jest symetryczne obciążenie faz.

Dane znamionowe silnika mogą być różne dla 50 Hz i 60 Hz. W typowych warunkach sieciowych w Polsce należy korzystać z danych dla 50 Hz.

Tachometr służy do pomiaru prędkości obrotowej wału silnika. Pozwala sprawdzić, czy silnik pracuje z prawidłową prędkością.

Najczęściej w obrotach na minutę, oznaczanych jako obr/min lub rpm.

Tachometr stykowy przykłada się bezpośrednio do wału lub elementu wirującego. Tachometr bezstykowy mierzy obroty optycznie, zwykle z użyciem znacznika odblaskowego.

Pozwala sprawdzić, czy silnik pracuje prawidłowo i osiąga właściwe parametry. Zbyt niska lub niestabilna prędkość może wskazywać na uszkodzenie albo błędne zasilanie.

Tachometr ma końcówkę lub układ do pomiaru obrotów elementu wirującego. Luksomierz ma sondę światłoczułą i służy do pomiaru natężenia oświetlenia.

Nie wolno dotykać ręką obracającego się wału ani zbliżać luźnej odzieży, przewodów czy włosów. Pomiar należy wykonywać stabilnie i zgodnie z instrukcją miernika.

Odłączenie zasilania usuwa podstawowe zagrożenie porażeniowe i zapobiega przypadkowemu uruchomieniu silnika. Dopiero po tym można bezpiecznie otwierać osłony i wykonywać dalsze czynności.

Kondensator może utrzymywać ładunek po wyłączeniu zasilania. Nierozładowany kondensator grozi porażeniem, iskrzeniem oraz uszkodzeniem miernika.

Pomiary diagnostyczne przy odsłoniętych zaciskach pod napięciem są niebezpieczne i mogą doprowadzić do porażenia lub zwarcia. Najpierw należy przygotować urządzenie do pracy bez napięcia.

Sprawdza się stan zacisków, przewodów, izolacji, śladów przegrzania, nadpaleń, luźnych połączeń oraz kondensatora. Oględziny często pozwalają wstępnie określić miejsce uszkodzenia.

Wykonuje się pomiar rezystancji uzwojeń, sprawdzenie ciągłości obwodów, pomiar rezystancji izolacji oraz kontrolę pojemności kondensatora, jeśli dostępny jest odpowiedni miernik.

Silnik może buczeć, nie ruszać, startować bardzo wolno albo wymagać ręcznego zakręcenia wałem. Często pojawia się też zwiększony pobór prądu lub zadziałanie zabezpieczenia.

Najpierw należy odłączyć zasilanie, następnie odkręcić pokrywę tabliczki zaciskowej, rozładować kondensator i dopiero potem przeprowadzić oględziny oraz pomiary kontrolne.

Przewód PE służy do ochrony przeciwporażeniowej. W razie uszkodzenia izolacji umożliwia przepływ prądu uszkodzeniowego i zadziałanie zabezpieczenia.

Przewód N jest przewodem roboczym i może przewodzić prąd. Jego przerwanie lub uszkodzenie mogłoby spowodować pojawienie się niebezpiecznego napięcia na obudowie.

RCD porównuje prąd wpływający i wypływający z obwodu. Gdy wykryje prąd upływu, np. przez obudowę lub ciało człowieka, odłącza zasilanie.

PE jest przewodem ochronnym i nie powinien przewodzić prądu roboczego. N jest przewodem neutralnym, który bierze udział w normalnej pracy obwodu.

W układzie TN-S punkt neutralny źródła jest uziemiony, a przewody N i PE są prowadzone oddzielnie w całej instalacji.

SELV i PELV dotyczą obwodów bardzo niskiego napięcia. Silnik 230/400 V pracuje przy napięciu sieciowym, więc podstawowym rozwiązaniem jest połączenie obudowy z PE i samoczynne wyłączenie zasilania.

Na metalowej obudowie może pojawić się niebezpieczne napięcie dotykowe. Połączenie z PE powoduje przepływ prądu uszkodzeniowego i zadziałanie zabezpieczenia.

Przy zaniku jednej fazy pole magnetyczne w silniku nie jest prawidłowo symetryczne, a moment obrotowy maleje. Pod obciążeniem silnik nie ma wystarczającego momentu, więc zwalnia lub zatrzymuje się.

Silnik może buczeć, nierówno pracować, nagrzewać się i tracić prędkość pod obciążeniem. Często rośnie prąd w pozostałych fazach i działa zabezpieczenie przeciążeniowe.

Wyższa częstotliwość zwiększa prędkość synchroniczną pola wirującego, więc zasadniczo prowadzi do wzrostu, a nie spadku prędkości silnika. Spadek może wystąpić dopiero przy niewłaściwym sterowaniu napięciem i przeciążeniu.

Poślizg to różnica między prędkością pola magnetycznego stojana a prędkością wirnika. Pod obciążeniem poślizg rośnie, dlatego prędkość wirnika nieco maleje.

Niewyważenie wirnika powoduje głównie drgania, hałas i przyspieszone zużycie łożysk. Nie jest typową bezpośrednią przyczyną dużego spadku prędkości pod obciążeniem.

Tak, może powodować drgania, hałas, nierównomierne siły magnetyczne i pogorszenie sprawności. Jednak w tym pytaniu bardziej bezpośrednią przyczyną spadku prędkości jest przerwa w przewodzie fazowym.

Należy zmierzyć napięcia międzyfazowe oraz prądy w poszczególnych fazach, zachowując zasady bezpieczeństwa. Pomocny jest też czujnik zaniku fazy lub kontrola stycznika, zabezpieczeń i zacisków.

Dotyk pośredni to dotknięcie części przewodzącej dostępnej, która normalnie nie jest pod napięciem, ale znalazła się pod napięciem wskutek uszkodzenia izolacji.

Polega na szybkim odłączeniu uszkodzonego obwodu przez zabezpieczenie, np. wyłącznik nadprądowy, bezpiecznik lub RCD. Celem jest skrócenie czasu występowania niebezpiecznego napięcia dotykowego.

Osłony i bariery chronią głównie przed dotykiem bezpośrednim, czyli przed przypadkowym dotknięciem części czynnych znajdujących się normalnie pod napięciem.

Dotyk bezpośredni oznacza kontakt z częścią czynną instalacji, np. przewodem fazowym. Dotyk pośredni dotyczy kontaktu z obudową lub inną częścią przewodzącą, która znalazła się pod napięciem w wyniku awarii.

Przewód PE łączy części przewodzące dostępne z uziemieniem i umożliwia przepływ prądu zwarciowego. Dzięki temu zabezpieczenie może szybko wyłączyć zasilanie.

Im krócej przez ciało człowieka może płynąć prąd rażeniowy, tym mniejsze ryzyko groźnych skutków, takich jak skurcze mięśni, oparzenia lub migotanie komór serca.

Najczęściej wykonuje się pomiar impedancji pętli zwarcia oraz sprawdza działanie zabezpieczeń. Wynik musi potwierdzić, że zabezpieczenie zadziała w wymaganym czasie.

RCD chroni przed skutkami porażenia prądem oraz ogranicza ryzyko pożaru przez wykrywanie prądu upływu. Wyłącza obwód, gdy prąd wypływający i powracający nie są sobie równe.

Jest to znamionowy prąd różnicowy zadziałania IΔn. Oznacza, że RCD powinien wyłączyć obwód przy prądzie upływu rzędu 30 mA.

To prąd znamionowy wyłącznika, czyli maksymalny prąd roboczy, jaki może on przewodzić w normalnej pracy. Nie jest to wartość prądu różnicowego powodującego zadziałanie.

Przycisk TEST wytwarza sztuczną nierównowagę prądów w torach wyłącznika. RCD interpretuje ją jako prąd upływu i rozłącza obwód.

Nie. Przycisk TEST sprawdza tylko mechanizm różnicowoprądowy. Zabezpieczenie przed przeciążeniem realizuje wyłącznik nadprądowy albo część nadprądowa w aparacie RCBO.

Nie. Test przyciskiem jest kontrolą funkcjonalną, ale nie zastępuje pomiaru czasu zadziałania, prądu zadziałania ani innych badań ochronnych instalacji.

Prąd roboczy płynie prawidłowo przez odbiornik w obwodzie. Prąd upływu płynie niepożądaną drogą, np. przez uszkodzoną izolację do ziemi lub przez ciało człowieka.

Ck kompensuje moc bierną indukcyjną dławika. Po jego uszkodzeniu współczynnik mocy się pogarsza, więc przy tej samej mocy czynnej układ pobiera większy prąd.

Świetlówka nadal pracuje i pobiera podobną moc czynną. Zmienia się głównie składowa bierna prądu, a nie energia zamieniana na światło i ciepło.

Dla obwodu jednofazowego stosuje się wzór cosφ = P / (U · I). Przed uszkodzeniem cosφ ≈ 40/(230·0,18) ≈ 0,97, a po uszkodzeniu cosφ ≈ 40/(230·0,29) ≈ 0,60.

Oznacza znaczne pogorszenie kompensacji mocy biernej. Jest to typowy objaw niesprawnego kondensatora kompensacyjnego.

Dławik ogranicza prąd świetlówki podczas normalnej pracy. Podczas zapłonu współpracuje z zapłonnikiem, umożliwiając wytworzenie impulsu napięciowego potrzebnego do zapalenia lampy.

Upływ prądu zwykle powodowałby dodatkowe straty, zmianę mocy czynnej lub objawy przegrzewania i pogorszenia izolacji. W tabeli moc czynna pozostaje taka sama, a zmienia się głównie prąd pozorny.

Cz jest związany z zapłonnikiem i tłumieniem zakłóceń, natomiast Ck służy do kompensacji mocy biernej całej oprawy. Wzrost prądu przy stałej mocy wskazuje właśnie na problem z Ck.

W układzie nawrotnym styczniki zmieniają kolejność faz zasilających silnik. Ich jednoczesne załączenie może połączyć ze sobą różne fazy, powodując zwarcie międzyfazowe i zadziałanie zabezpieczeń.

Zestyk rozwierny pomocniczy służy do blokowania pracy drugiego stycznika. Gdy pierwszy stycznik zadziała, jego zestyk NC otwiera obwód cewki drugiego stycznika.

Zestyk ST1 powinien się otworzyć po załączeniu ST1 i przerwać obwód cewki ST2. Jeśli jest zwarty, nadal przewodzi, więc naciśnięcie przycisku PZ2 może załączyć ST2.

Przerwa oznacza brak przewodzenia nawet wtedy, gdy zestyk powinien być zamknięty. Zwarcie oznacza przewodzenie nawet wtedy, gdy zestyk powinien się otworzyć.

Przerwa w zestyku ST1 uniemożliwiłaby załączenie drugiego stycznika, a nie doprowadziłaby do zwarcia w obwodzie głównym. Zadziałanie bezpieczników wskazuje raczej na jednoczesne załączenie obu styczników.

Po odłączeniu zasilania można użyć omomierza lub testera ciągłości. Należy sprawdzić, czy zestyk NC przewodzi przy wyłączonym styczniku i przerywa obwód po jego załączeniu.

Bezpieczniki zabezpieczają przewody i elementy obwodu głównego przed skutkami nadmiernego prądu. Przy zwarciu międzyfazowym powinny szybko przerwać zasilanie.