Układ nawrotny silnika trójfazowego

Słownik kwalifikacji ELE.05 - Eksploatacja maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych

Układ nawrotny służy do zmiany kierunku obrotów silnika trójfazowego. Realizuje się to przez zamianę kolejności dwóch faz zasilających silnik. W praktyce stosuje się dwa styczniki: jeden dla pracy w prawo, drugi dla pracy w lewo.

Zasada działania

Silnik trójfazowy zmienia kierunek obrotów, gdy zostaną zamienione miejscami dowolne dwie fazy, np. L1 i L2. Jeden stycznik podaje fazy w kolejności podstawowej, a drugi w kolejności zmienionej.

Każdy stycznik w takim układzie musi mieć 3 styki główne NO, ponieważ załącza trzy tory prądowe silnika: L1, L2 i L3.

Blokada styczników

W układzie nawrotnym bardzo ważne jest, aby dwa styczniki nie mogły zadziałać jednocześnie. Jednoczesne załączenie styczników kierunku prawego i lewego spowodowałoby zwarcie międzyfazowe.

Dlatego stosuje się:

  • blokadę mechaniczną między stycznikami,
  • blokadę elektryczną przez styki pomocnicze NC.

Styk NC jednego stycznika włącza się szeregowo w obwód cewki drugiego stycznika. Gdy pierwszy stycznik działa, jego styk NC otwiera obwód sterowania drugiego.

Podtrzymanie pracy

Po naciśnięciu przycisku START stycznik załącza się, a jego styk pomocniczy NO zamyka się równolegle do przycisku. Dzięki temu stycznik pozostaje załączony po puszczeniu przycisku.

W typowym układzie nawrotnym każdy stycznik potrzebuje więc:

  • 3 styków głównych NO,
  • 1 styku pomocniczego NO do podtrzymania,
  • 1 styku pomocniczego NC do blokady wzajemnej.