Utrata wzbudzenia oznacza zanik lub znaczne osłabienie prądu w uzwojeniu wzbudzenia silnika prądu stałego. W silniku bocznikowym lub obcowzbudnym uzwojenie wzbudzenia wytwarza strumień magnetyczny, od którego zależą moment i prędkość obrotowa maszyny.
Dlaczego jest to niebezpieczne?
Prędkość silnika prądu stałego zależy w uproszczeniu od zależności:
- im większy strumień wzbudzenia, tym mniejsza prędkość,
- im mniejszy strumień wzbudzenia, tym większa prędkość.
Jeżeli w obwodzie wzbudzenia powstanie przerwa, prąd wzbudzenia zanika, strumień magnetyczny gwałtownie maleje, a silnik może wejść na bardzo wysokie obroty. Może to doprowadzić do uszkodzenia komutatora, uzwojeń, łożysk, sprzęgła lub napędzanej maszyny.
Rola rezystora regulacyjnego
W obwodzie wzbudzenia często stosuje się rezystor regulacyjny. Zmiana jego rezystancji umożliwia regulację prądu wzbudzenia, a więc także prędkości silnika. Podczas wymiany lub naprawy takiego rezystora nie wolno dopuścić do rozłączenia obwodu wzbudzenia przy pracującym silniku.
Co jest szczególnie ważne w eksploatacji?
- nie uruchamiać silnika bez sprawnego obwodu wzbudzenia,
- kontrolować ciągłość uzwojenia wzbudzenia i połączeń,
- sprawdzać stan rezystorów regulacyjnych,
- stosować zabezpieczenia przed zanikiem wzbudzenia,
- prace wykonywać po odłączeniu zasilania i zabezpieczeniu stanowiska.
W pytaniach egzaminacyjnych przerwa w obwodzie wzbudzenia silnika prądu stałego jest traktowana jako stan szczególnie niebezpieczny, ponieważ może spowodować niekontrolowany wzrost prędkości obrotowej.