Uzwojenie twornika to obwód wirnika silnika prądu stałego. Jest połączone z komutatorem i szczotkami, a jego zaciski często oznacza się jako A1-A2. Przez twornik płynie prąd, który w polu magnetycznym wzbudzenia wytwarza moment obrotowy.
Znaczenie w pracy silnika
W silniku prądu stałego moment zależy głównie od strumienia wzbudzenia i prądu twornika:
- jest prąd twornika → powstaje moment napędowy,
- nie ma prądu twornika → wirnik nie rusza,
- zbyt duży prąd twornika → możliwe przegrzanie lub uszkodzenie komutatora.
Podczas rozruchu prąd twornika może być duży, dlatego stosuje się rezystory rozruchowe lub układy regulacji ograniczające prąd.
Przerwa w uzwojeniu twornika
Przerwa w uzwojeniu twornika oznacza brak ciągłości obwodu wirnika. Po załączeniu zasilania silnik nie rozwija momentu, ponieważ przez twornik nie płynie prąd roboczy. Jeżeli obwód wzbudzenia jest sprawny, z sieci może być pobierany jedynie niewielki prąd wzbudzenia, często stanowiący tylko kilka procent prądu znamionowego silnika.
Typowe objawy:
- wirnik nie obraca się po załączeniu napięcia,
- brak charakterystycznego dużego prądu rozruchowego twornika,
- pobór prądu jest bardzo mały,
- możliwy brak reakcji mimo sprawnego obwodu wzbudzenia.
Diagnostyka
Przy podejrzeniu przerwy należy sprawdzić ciągłość obwodu A1-A2, stan szczotek, komutatora, połączeń przewodów oraz uzwojenia wirnika. Pomiar wykonuje się przy odłączonym zasilaniu, zgodnie z zasadami bezpiecznej pracy.