Co to jest wyłącznik silnikowy?
Wyłącznik silnikowy to aparat zabezpieczający silnik elektryczny przed skutkami przeciążenia i zwarcia. Stosuje się go głównie w obwodach zasilających silniki trójfazowe.
Łączy w jednej obudowie dwie podstawowe funkcje:
- zabezpieczenie przeciążeniowe – zwykle nastawiane pokrętłem na prąd znamionowy silnika lub najbliższą dopuszczalną wartość,
- zabezpieczenie zwarciowe – działa szybko przy dużym prądzie zwarciowym.
Nastawa zabezpieczenia przeciążeniowego
Nastawę przeciążeniową dobiera się na podstawie prądu znamionowego silnika. Jeżeli nie jest on podany bezpośrednio na tabliczce znamionowej, można go obliczyć ze wzoru dla silnika trójfazowego:
[
I_n = \frac{P_n}{\sqrt{3} \cdot U_n \cdot cos\varphi \cdot \eta}
]
gdzie:
- P_n – moc znamionowa silnika,
- U_n – napięcie znamionowe,
- cosφ – współczynnik mocy,
- η – sprawność silnika.
Przykład
Dla silnika: P = 4 kW, U = 400 V, cosφ = 0,8, η = 0,72:
[
I_n \approx \frac{4000}{1{,}73 \cdot 400 \cdot 0{,}8 \cdot 0{,}72} \approx 10 A
]
Jeżeli skala wyłącznika ma dostępne nastawy np. od 10 do 16 A, w zadaniach egzaminacyjnych często wybiera się najbliższą praktyczną wartość z podanych odpowiedzi, zwykle nieco powyżej obliczonego prądu, np. 11 A.
Ważne
Zbyt mała nastawa może powodować niepotrzebne wyłączenia silnika, a zbyt duża może nie ochronić go skutecznie przed przegrzaniem.