Zanik fazy silnika trójfazowego

Zanik fazy oznacza przerwę w jednym z przewodów zasilających silnik trójfazowy lub brak napięcia jednej fazy. Może wystąpić np. przez przepalenie bezpiecznika, uszkodzenie styku stycznika, poluzowanie przewodu na zacisku albo przerwę w kablu.

Zachowanie silnika przy rozruchu

Jeżeli trójfazowy silnik indukcyjny jest zatrzymany i zostanie zasilony tylko z dwóch faz, to nie wytworzy prawidłowego wirującego pola magnetycznego. W efekcie:

• silnik nie uruchomi się samoczynnie,
• może buczeć i pobierać duży prąd,
• uzwojenia szybko się nagrzewają,
• przy obciążeniu momentem znamionowym nie ma możliwości rozruchu.

Dlatego w pytaniu egzaminacyjnym poprawna odpowiedź brzmi: silnik nie uruchomi się.

Zachowanie silnika podczas pracy

Jeżeli zanik jednej fazy wystąpi, gdy silnik już się obraca, sytuacja jest inna. Silnik może dalej pracować, ale:

• jego moment napędowy znacznie maleje,
• prądy w pozostałych fazach rosną,
• wzrasta temperatura uzwojeń,
• przy większym obciążeniu silnik może się zatrzymać,
• dłuższa praca grozi uszkodzeniem silnika.

Zabezpieczenia

Do ochrony przed skutkami zaniku fazy stosuje się m.in.:

• przekaźnik kontroli faz – wykrywa brak fazy, asymetrię lub złą kolejność faz,
• wyłącznik silnikowy – zabezpiecza przed przeciążeniem i zwarciem,
• prawidłowo dobrane zabezpieczenia nadprądowe.

Ważne na egzaminie

Silnik trójfazowy zasilany z niepełnego układu faz przy rozruchu nie ruszy pod obciążeniem znamionowym. Nie zacznie obracać się wolniej ani w przeciwnym kierunku – do zmiany kierunku obrotów potrzebna jest zamiana kolejności dwóch faz, a nie odłączenie jednej fazy.