Zanik fazy to przerwa w jednym z przewodów fazowych zasilających silnik trójfazowy. Może wystąpić np. przez przepalony bezpiecznik, uszkodzony styk stycznika, poluzowany zacisk albo przerwany przewód.
Skutki zaniku fazy
Silnik trójfazowy potrzebuje symetrycznego zasilania trzech faz, aby wytworzyć prawidłowe wirujące pole magnetyczne. Przy zaniku jednej fazy:
- spada moment elektromagnetyczny silnika,
- silnik pod obciążeniem może zwolnić albo zatrzymać się,
- prądy w pozostałych fazach rosną,
- uzwojenia silnie się nagrzewają,
- może dojść do uszkodzenia izolacji i spalenia silnika.
Jeżeli silnik już pracuje, może przez pewien czas obracać się dalej, ale z pogorszonymi warunkami pracy. Przy rozruchu zwykle nie wystartuje lub będzie tylko buczał.
Objawy w praktyce
Typowe objawy zaniku fazy to: nierówna praca, buczenie, spadek prędkości obrotowej pod obciążeniem, nadmierne nagrzewanie oraz zadziałanie zabezpieczenia przeciążeniowego.
Ochrona przed zanikiem fazy
Do ochrony stosuje się m.in.:
- czujniki zaniku i kolejności faz,
- wyłączniki silnikowe,
- przekaźniki przeciążeniowe,
- okresową kontrolę zacisków, styczników i przewodów.
W pytaniach egzaminacyjnych przerwa w jednej fazie jest bardzo prawdopodobną przyczyną spadku prędkości silnika indukcyjnego pod obciążeniem, ponieważ silnik traci część zdolności do wytwarzania momentu napędowego.