Kołek sprężysty

Kołek sprężysty to element złączny stosowany do ustalania, zabezpieczania lub łączenia części maszyn. Ma postać tulejki z nacięciem wzdłużnym albo specjalnie zwiniętej blachy sprężystej. Po wbiciu w otwór kołek odkształca się sprężyście i dociska do ścianek otworu, dzięki czemu utrzymuje się bez dodatkowych nakrętek czy podkładek.

Oznaczenie wymiarów

Kołki sprężyste opisuje się najczęściej zapisem:

• Ø8 × 40 mm
• Ø6 × 30 mm
• Ø10 × 50 mm

Pierwsza liczba po symbolu Ø oznacza średnicę nominalną kołka, a druga liczba oznacza długość kołka.

Przykład:

kołek Ø8 × 40 mm oznacza:

• średnica kołka: 8 mm,
• długość kołka: 40 mm.

W pytaniach egzaminacyjnych, jeżeli instrukcja wskazuje kołek Ø8 × 40 mm, to średnica otworu potrzebna do jego montażu wynosi zwykle Ø8 mm, o ile dokumentacja nie podaje innej wartości tolerancji.

Zastosowanie

Kołki sprężyste stosuje się m.in. do:

• zabezpieczania osi i sworzni,
• ustalania położenia elementów względem siebie,
• przenoszenia niewielkich obciążeń ścinających,
• montażu elementów mechanicznych w urządzeniach dźwigowych.

Na co uważać na egzaminie?

Nie należy mylić zapisu Ø8 × 40 mm z jedną średnicą 40 mm. W tym oznaczeniu 40 mm to długość, a nie średnica. Do wyboru średnicy otworu istotna jest pierwsza wartość, czyli liczba stojąca po symbolu Ø.