Liny dźwigowe są elementami nośnymi stosowanymi w urządzeniach dźwigowych, np. dźwigach osobowych, towarowych i suwnicach. Przenoszą obciążenie związane z masą kabiny, ładunku, przeciwwagi oraz siłami występującymi podczas pracy urządzenia.
Podstawowy warunek obliczeniowy
Parametry lin w urządzeniach dźwigowych dobiera się przede wszystkim z warunku wytrzymałości na rozciąganie. Oznacza to, że lina musi wytrzymać siłę rozciągającą działającą wzdłuż jej osi.
W uproszczeniu sprawdza się, czy lina ma odpowiednią nośność w stosunku do obciążenia roboczego. Uwzględnia się przy tym współczynniki bezpieczeństwa, a w praktyce także wymagania norm i dokumentacji technicznej producenta.
Dlaczego rozciąganie?
Lina w dźwigu pracuje głównie jako element ciągnący. Podczas podnoszenia i opuszczania kabiny lub ładunku jest naprężana siłą rozciągającą. Nie jest projektowana głównie na ściskanie, ponieważ lina jako element giętki nie przenosi skutecznie sił ściskających.
Inne zjawiska występujące w linach
Podczas eksploatacji lin występują również:
- zginanie na kołach ciernych, bębnach i krążkach,
- zmęczenie materiału od wielokrotnego cyklu pracy,
- zużycie cierne drutów,
- możliwość korozji,
- miejscowe uszkodzenia mechaniczne.
Te czynniki są ważne przy ocenie stanu technicznego liny, ale podstawowy warunek nośności dotyczy rozciągania.
Typowe kryteria oceny liny
Podczas przeglądów zwraca się uwagę na:
- liczbę pękniętych drutów,
- zmniejszenie średnicy liny,
- korozję,
- odkształcenia, zgniecenia i załamania,
- nierównomierne zużycie.
Zapamiętaj
W pytaniach egzaminacyjnych dotyczących doboru parametrów lin w urządzeniach dźwigowych najważniejsze jest skojarzenie: lina nośna pracuje przede wszystkim na rozciąganie.