Co to jest wyłącznik nadprądowy?
Wyłącznik nadprądowy to aparat elektryczny zabezpieczający obwód przed skutkami zbyt dużego prądu. Na rysunku przedstawiono typowy trójbiegunowy wyłącznik nadprądowy stosowany m.in. w instalacjach zasilających i sterowniczych urządzeń dźwigowych.
Jego zadaniem jest automatyczne wyłączenie obwodu, gdy natężenie prądu przekroczy wartość dopuszczalną. Może to nastąpić np. przy przeciążeniu silnika, zwarciu przewodów albo uszkodzeniu elementu instalacji.
Kiedy zadziała wyłącznik nadprądowy?
Wyłącznik nadprądowy uruchamia mechanizm wyzwalający po wykryciu:
- przeciążenia – prąd jest większy od znamionowego przez dłuższy czas,
- zwarcia – prąd gwałtownie rośnie do bardzo dużej wartości,
- nieprawidłowej pracy odbiornika powodującej nadmierny pobór prądu.
W pytaniu egzaminacyjnym poprawna odpowiedź brzmi: urządzenie zadziała po przekroczeniu wartości dopuszczalnego natężenia prądu.
Budowa i zasada działania
Typowy wyłącznik nadprądowy ma dwa człony wyzwalające:
- termiczny – reaguje na przeciążenie, zwykle z pewnym opóźnieniem,
- elektromagnetyczny – reaguje bardzo szybko na zwarcie.
Po zadziałaniu dźwignia wyłącznika przechodzi w pozycję wyłączenia. Przed ponownym załączeniem należy ustalić przyczynę zadziałania zabezpieczenia.
Znaczenie w urządzeniach dźwigowych
W dźwigach wyłączniki nadprądowe chronią elementy instalacji elektrycznej, napędy, obwody pomocnicze i sterowanie. Nie należy mylić ich z elementami obwodu bezpieczeństwa, takimi jak zamki drzwi, przyciski STOP czy ogranicznik prędkości. Wyłącznik nadprądowy reaguje przede wszystkim na nadmierny prąd, a nie na zatrzymanie kabiny czy przerwanie obwodu bezpieczeństwa.