Gratownik do rur to narzędzie służące do usuwania zadziorów, czyli ostrych krawędzi i nierówności powstałych po przecięciu rury. W instalacjach z rur miedzianych jest używany po cięciu obcinakiem krążkowym, a przed czyszczeniem i lutowaniem.
Po co stosuje się gratownik?
Po przecięciu rury na jej krawędzi mogą powstać zadziory wewnętrzne i zewnętrzne. Ich pozostawienie jest błędem montażowym, ponieważ mogą:
- utrudnić wsunięcie rury w złączkę,
- zmniejszyć przekrój przepływu,
- powodować zawirowania przepływu medium,
- zatrzymywać zanieczyszczenia,
- pogorszyć jakość połączenia lutowanego.
W lutowaniu miękkim rur miedzianych prawidłowe przygotowanie końcówki rury ma duże znaczenie dla szczelności połączenia kapilarnego.
Kolejność użycia przy lutowaniu rur miedzianych
Typowa kolejność prac wygląda następująco:
- Odmierzenie i przecięcie rury obcinakiem krążkowym.
- Usunięcie zadziorów gratownikiem.
- Oczyszczenie powierzchni rury i wnętrza złączki czyścikiem lub szczotką.
- Nałożenie topnika.
- Podgrzanie połączenia palnikiem gazowym.
- Podanie lutu miękkiego.
Gratownik a kalibrator
Gratownik usuwa zadziory po cięciu. Kalibrator stosuje się głównie do rur wielowarstwowych lub tworzywowych, np. PEX/AL/PEX, aby przywrócić im okrągły kształt i sfazować krawędź. Dlatego w zestawie do lutowania miękkiego rur miedzianych właściwym narzędziem jest gratownik, a nie kalibrator.