Gratownik

Gratownik to narzędzie służące do usuwania zadziorów, czyli ostrych nierówności powstających na krawędzi materiału po cięciu, wierceniu lub obróbce mechanicznej. W instalacjach z rur miedzianych używa się go po przecięciu rury, aby oczyścić jej krawędź zewnętrzną i wewnętrzną.

Zastosowanie w rurach miedzianych

Po przecięciu rury miedzianej obcinakiem lub piłą na jej końcu mogą pozostać zadziory. Należy je usunąć, ponieważ mogą:

• utrudniać wykonanie szczelnego połączenia,
• powodować zaburzenia przepływu czynnika lub wody,
• odrywać się i zanieczyszczać instalację,
• uszkadzać uszczelnienia lub elementy armatury,
• pogarszać jakość lutowania albo połączenia kielichowego.

Gratownik może mieć część do obróbki wewnętrznej rury oraz ostrze lub krawędź do obróbki zewnętrznej. W praktyce często jest elementem obcinaka do rur albo osobnym narzędziem ręcznym.

Czym gratownik nie jest?

W pytaniach egzaminacyjnych łatwo pomylić go z innymi narzędziami:

• ekspander – służy do rozszerzania końcówki rury,
• kalibrownik – przywraca właściwy kształt i średnicę rury, np. po odkształceniu,
• gwintownik – wykonuje gwint wewnętrzny w otworze.

Najważniejsza zasada

Jeżeli pytanie dotyczy usuwania zewnętrznych i wewnętrznych zadziorów po cięciu rury, właściwym narzędziem jest gratownik.