Mechanizm maltański nazywany też mechanizmem krzyża maltańskiego lub mechanizmem genewskim służy do zamiany ruchu obrotowego ciągłego członu napędzającego na ruch obrotowy przerywany członu napędzanego.
Budowa
Typowy mechanizm składa się z:
- tarczy napędzającej obracającej się ruchem ciągłym,
- kołka lub rolki napędowej umieszczonej na tarczy,
- krzyża maltańskiego, czyli elementu napędzanego z promieniowymi rowkami,
- powierzchni blokujących, które unieruchamiają człon napędzany między kolejnymi skokami.
Zasada działania
Podczas obrotu tarczy napędzającej kołek wchodzi w rowek krzyża maltańskiego i obraca go o określony kąt. Po wyjściu kołka z rowka człon napędzany zatrzymuje się. Następnie pozostaje nieruchomy aż do kolejnego wejścia kołka w następny rowek.
Dlatego mechanizm ten nie zapewnia ruchu ciągłego członu napędzanego, lecz ruch skokowy, okresowy, przerywany.
Zastosowania
Mechanizm maltański stosuje się tam, gdzie element ma przesuwać się lub obracać etapami, np. w:
- stołach indeksujących,
- podajnikach automatycznych,
- maszynach pakujących,
- mechanizmach filmowych,
- urządzeniach montażowych.
Jak rozpoznać na rysunku egzaminacyjnym?
Jeżeli widać tarczę z kołkiem oraz współpracujący z nią element w kształcie gwiazdy lub krzyża z rowkami, najczęściej chodzi o mechanizm maltański. Jego podstawowa funkcja to uzyskanie ruchu przerywanego członu napędzanego.