Pytania pomocnicze - ELM.01
Montaż, uruchamianie i obsługiwanie układów automatyki przemysłowej
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 637.
Strona 5 z 10.
Po czym można rozpoznać prostownik sterowany na schemacie?
Najczęściej po wejściu oznaczonym symbolem napięcia przemiennego `~`, wyjściu z biegunami `+` i `-` oraz symbolu elementu sterowanego, np. tyrystora.
Jaka jest podstawowa funkcja prostownika?
Prostownik zamienia napięcie przemienne AC na napięcie stałe DC.
Czym różni się prostownik sterowany od niesterowanego?
Prostownik niesterowany wykorzystuje diody i nie pozwala aktywnie regulować napięcia wyjściowego. Prostownik sterowany używa elementów sterowanych, np. tyrystorów, dzięki czemu napięcie wyjściowe można regulować.
Dlaczego w prostowniku sterowanym stosuje się tyrystory?
Tyrystor można załączyć w wybranym momencie przebiegu napięcia przemiennego. Pozwala to regulować wartość średnią napięcia stałego na wyjściu.
Czym prostownik sterowany różni się od falownika?
Prostownik sterowany przekształca AC na DC. Falownik działa odwrotnie: przekształca DC na AC, zwykle z regulowaną częstotliwością.
Do czego służy prostownik sterowany w układach napędowych?
Może zasilać silnik prądu stałego regulowanym napięciem. Zmiana napięcia pozwala wpływać na prędkość obrotową lub moment silnika.
Do czego służy szyna DIN w układach automatyki przemysłowej?
Szyna DIN służy do szybkiego i uporządkowanego montażu aparatury w szafach sterowniczych. Montuje się na niej m.in. sterowniki PLC, zasilacze, przekaźniki i zabezpieczenia.
Dlaczego do demontażu sterownika z szyny DIN często używa się wkrętaka płaskiego?
Wkrętak płaski pozwala zwolnić sprężynowy zatrzask znajdujący się z tyłu obudowy urządzenia. Dzięki temu można bezpiecznie zdjąć sterownik z szyny bez uszkadzania obudowy.
Dlaczego młotek nie jest właściwym narzędziem do montażu sterownika PLC na szynie DIN?
Sterownik PLC jest urządzeniem elektronicznym i uderzenia mogą uszkodzić obudowę, zaciski lub elementy wewnętrzne. Montaż odbywa się przez zaczep i zatrzask, a nie przez wbijanie.
Jak rozpoznać, że urządzenie jest przystosowane do montażu na szynie DIN?
Z tyłu obudowy znajduje się profilowany uchwyt lub zatrzask pasujący do kształtu szyny. Informacja o montażu na szynie DIN znajduje się też zwykle w dokumentacji technicznej urządzenia.
Jakie zasady bezpieczeństwa należy zachować podczas montażu aparatury w szafie sterowniczej?
Prace należy wykonywać przy odłączonym zasilaniu i zgodnie z dokumentacją producenta. Trzeba też zapewnić stabilne mocowanie urządzenia, prawidłowe prowadzenie przewodów i odpowiednią przestrzeń wentylacyjną.
Czym różni się montaż na szynie DIN od montażu śrubowego?
Montaż na szynie DIN wykorzystuje zatrzask i standardową listwę montażową, co ułatwia szybkie zakładanie oraz demontaż urządzeń. Montaż śrubowy wymaga przykręcenia urządzenia bezpośrednio do płyty montażowej lub obudowy.
Dlaczego przy montażu urządzeń ważny jest właściwy moment dokręcania?
Właściwy moment zapewnia trwałe i bezpieczne połączenie. Zbyt słabe dokręcenie grozi poluzowaniem, a zbyt mocne może uszkodzić gwint lub element mocowany.
W jakich jednostkach podaje się moment dokręcania?
Moment dokręcania najczęściej podaje się w niutonometrach, oznaczanych jako N·m.
Czym różni się klucz dynamometryczny od zwykłego klucza oczkowego?
Klucz oczkowy służy tylko do dokręcania lub odkręcania śrub i nakrętek. Klucz dynamometryczny pozwala dodatkowo ustawić i kontrolować wymagany moment dokręcania.
Co może się stać, gdy nakrętka zostanie dokręcona zbyt dużym momentem?
Może dojść do zerwania gwintu, uszkodzenia śruby, nakrętki, podkładki lub elementu mocowanego. W skrajnych przypadkach połączenie traci wytrzymałość.
Skąd monter powinien znać wymagany moment dokręcania?
Wartość momentu należy odczytać z dokumentacji technicznej, instrukcji montażu, karty katalogowej urządzenia lub norm dotyczących danego połączenia.
Dlaczego klucz imbusowy nie jest właściwym narzędziem do kontroli momentu siły?
Klucz imbusowy pasuje do śrub z gniazdem sześciokątnym, ale standardowo nie mierzy ani nie ogranicza momentu dokręcania. Do kontroli momentu potrzebny jest klucz dynamometryczny.
Po czym rozpoznać narzędzie przeznaczone do ściągania izolacji?
Ma szczęki lub ostrza dostosowane do nacinania izolacji bez przecinania żyły. Często posiada regulację średnicy przewodu albo mechanizm automatyczny.
Dlaczego nie należy zdejmować izolacji przypadkowym narzędziem?
Można uszkodzić żyłę przewodu, przeciąć część drutów lub naruszyć izolację pozostałych żył. Skutkuje to gorszym stykiem, przegrzewaniem lub awarią instalacji.
Czym różni się ściąganie izolacji z przewodu jednożyłowego i wielożyłowego?
W przewodzie wielożyłowym często najpierw usuwa się zewnętrzny płaszcz kabla, a dopiero potem izolację poszczególnych żył. Trzeba uważać, aby nie naciąć izolacji żył wewnętrznych.
Jakie narzędzia mogą służyć do zdejmowania izolacji z przewodów?
Stosuje się ściągacze automatyczne, szczypce do zdejmowania izolacji, noże monterskie do płaszcza kabla oraz narzędzia kombinowane typu wire stripper.
Dlaczego obcinak do rur z tworzyw nie nadaje się do zdejmowania izolacji?
Jest zaprojektowany do przecięcia całej rury lub węża, a nie do kontrolowanego nacięcia cienkiej izolacji. Może przeciąć lub zgnieść przewód elektryczny.
Jak dobrać ściągacz izolacji do przewodu?
Należy sprawdzić zakres przekrojów przewodów obsługiwanych przez narzędzie, np. 0,2–6 mm². Narzędzie powinno nacinać tylko izolację, bez naruszania miedzi.
Po czym rozpoznać, że do danego połączenia należy użyć klucza płaskiego?
Klucz płaski stosuje się do nakrętek lub łbów śrub o kształcie sześciokątnym. Na rysunku widać nakrętki sześciokątne na zaciskach silnika.
Dlaczego wkrętak płaski nie jest właściwym narzędziem do tego połączenia?
Wkrętak płaski służy do śrub z prostym nacięciem. W przedstawionej puszce zaciskowej połączenia są dokręcane nakrętkami, więc wymagają klucza.
Do czego służą mostki w puszce zaciskowej silnika?
Mostki łączą odpowiednie zaciski uzwojeń silnika. Umożliwiają wykonanie połączenia uzwojeń, np. w gwiazdę lub trójkąt.
Jakie czynności bezpieczeństwa należy wykonać przed pracą w puszce zaciskowej silnika?
Należy odłączyć zasilanie, sprawdzić brak napięcia i zabezpieczyć układ przed przypadkowym załączeniem. Dopiero wtedy można wykonywać połączenia.
Jaką funkcję pełni zacisk ochronny PE w puszce zaciskowej silnika?
Zacisk PE łączy obudowę silnika z przewodem ochronnym. Chroni użytkownika przed porażeniem w przypadku uszkodzenia izolacji.
Co może spowodować niedokręcone połączenie na zaciskach silnika?
Luźne połączenie może powodować nagrzewanie zacisku, iskrzenie, spadki napięcia i uszkodzenie przewodów lub silnika.
Do czego służy zawór dławiąco-zwrotny w układzie pneumatycznym?
Służy do regulacji prędkości przepływu powietrza w jednym kierunku, przy jednoczesnym swobodnym przepływie w kierunku przeciwnym. Dzięki temu można regulować prędkość ruchu siłownika.
Dlaczego zawór dławiąco-zwrotny pozwala uzyskać różne prędkości wysuwania i wsuwania tłoczyska?
Ponieważ w jednym kierunku dławi przepływ powietrza, a w drugim przepuszcza je swobodnie przez zawór zwrotny. Zależnie od kierunku montażu można spowolnić wysuwanie albo wsuwanie tłoczyska.
Jak rozpoznać w zadaniu, że potrzebny jest zawór dławiąco-zwrotny?
Wskazówką jest informacja o konieczności zmiany lub regulacji prędkości ruchu siłownika. Jeśli chodzi o szybsze wysuwanie niż wsuwanie albo odwrotnie, właściwym elementem jest zawór dławiąco-zwrotny.
Czym zawór dławiąco-zwrotny różni się od zwykłego zaworu dławiącego?
Zwykły zawór dławiący ogranicza przepływ w obu kierunkach. Zawór dławiąco-zwrotny dławi tylko w jednym kierunku, a w przeciwnym umożliwia swobodny przepływ.
Jaki wpływ ma dławienie przepływu powietrza na pracę siłownika pneumatycznego?
Dławienie zmniejsza natężenie przepływu powietrza, co powoduje wolniejszy ruch tłoczyska. Im większe dławienie, tym mniejsza prędkość ruchu siłownika.
Dlaczego zawór progowy nie jest właściwą odpowiedzią w tym pytaniu?
Zawór progowy reaguje na osiągnięcie określonego ciśnienia, a nie służy bezpośrednio do regulacji prędkości siłownika. W pytaniu chodzi o zmianę prędkości wysuwania i wsuwania.
Jak odróżnić wyjście PNP od NPN w czujniku 24 V DC?
Wyjście PNP po zadziałaniu podaje na przewód sygnałowy potencjał dodatni, zwykle +24 V. Wyjście NPN po zadziałaniu zwiera przewód sygnałowy do 0 V.
Co oznaczają oznaczenia przewodów BN, BK i BU w czujnikach przemysłowych?
BN oznacza przewód brązowy, zwykle podłączany do +24 V DC. BU to przewód niebieski, zwykle 0 V, a BK to przewód czarny, najczęściej sygnał wyjściowy.
Co oznacza styk NO w czujniku?
NO oznacza normalnie otwarty. W stanie spoczynkowym wyjście jest nieaktywne, a aktywuje się dopiero po wykryciu obiektu lub spełnieniu warunku działania.
Co oznacza styk NC w czujniku?
NC oznacza normalnie zamknięty. W stanie spoczynkowym wyjście jest aktywne, a po zadziałaniu czujnika przechodzi w stan nieaktywny.
Dlaczego przy podłączaniu czujnika ważna jest zgodność typu PNP/NPN z wejściem PLC?
Wejście PLC musi być dostosowane do sposobu podawania sygnału. Czujnik PNP współpracuje z wejściem oczekującym sygnału dodatniego, a NPN z wejściem, w którym sygnał jest zwierany do 0 V.
Jak na schemacie rozpoznać, że czujnik ma wyjście NPN?
Dla NPN obciążenie lub wejście jest zwykle podłączone od strony +24 V, a tranzystor wyjściowy czujnika zwiera sygnał do 0 V. O aktywacji decyduje więc pojawienie się potencjału masy na wyjściu.
Jaką funkcję pełni przewód BK w typowym trójprzewodowym czujniku DC?
Przewód BK, czyli czarny, jest najczęściej przewodem sygnałowym. To na nim pojawia się stan logiczny informujący sterownik PLC o zadziałaniu czujnika.
Dlaczego przewód podłączony do zacisku L2 przemiennika może mieć kolor niebieski?
Jeżeli na schemacie zacisk L2 jest połączony z przewodem neutralnym N zasilania 230 V, to należy zastosować kolor przewodu neutralnego, czyli niebieski. Decyduje funkcja przewodu w obwodzie, a nie sama nazwa zacisku.
Jaki kolor izolacji ma przewód neutralny N w instalacjach elektrycznych?
Przewód neutralny N oznacza się kolorem niebieskim. Jest to podstawowa zasada rozpoznawania przewodów w obwodach zasilania.
Jaki kolor izolacji powinien mieć przewód ochronny PE?
Przewód ochronny PE powinien mieć izolację żółto-zieloną. Nie wolno stosować tego koloru do przewodów roboczych, takich jak L lub N.
Czym różni się przewód neutralny N od przewodu ochronnego PE?
Przewód N jest przewodem roboczym i przewodzi prąd podczas normalnej pracy układu. Przewód PE służy do ochrony przeciwporażeniowej i nie powinien przewodzić prądu roboczego.
Jakie kolory najczęściej stosuje się dla przewodów fazowych?
Dla przewodów fazowych najczęściej stosuje się kolory brązowy, czarny lub szary. W prostych zadaniach egzaminacyjnych przewód fazowy L często oznaczany jest kolorem brązowym.
Na co zwrócić uwagę przy odczytywaniu schematu zasilania przemiennika częstotliwości?
Trzeba sprawdzić, do jakiego przewodu źródła zasilania podłączony jest dany zacisk: L, N lub PE. Odpowiedni kolor przewodu dobiera się według funkcji w obwodzie.
Od czego zależy spadek napięcia w przewodzie zasilającym?
Spadek napięcia zależy od natężenia prądu, długości przewodu, materiału przewodu oraz pola jego przekroju. Rośnie wraz z prądem i długością, a maleje przy większym przekroju.
Dlaczego przy większej długości przewodu trzeba zwiększyć jego przekrój?
Dłuższy przewód ma większą rezystancję, więc powoduje większy spadek napięcia. Zwiększenie przekroju zmniejsza rezystancję przewodu i pozwala utrzymać spadek napięcia na dopuszczalnym poziomie.
Co oznacza, że spadek napięcia jest odwrotnie proporcjonalny do przekroju przewodu?
Oznacza to, że zwiększenie przekroju przewodu zmniejsza spadek napięcia. Na przykład dwukrotne zwiększenie przekroju, przy tych samych pozostałych warunkach, powoduje dwukrotne zmniejszenie spadku napięcia.
Jak zmienić przekrój przewodu, gdy długość przewodu wzrośnie dwukrotnie, a spadek napięcia ma pozostać taki sam?
Należy zastosować przewód o dwukrotnie większym polu przekroju. Wtedy wzrost długości zostanie zrównoważony przez mniejszą rezystancję przewodu.
Jaki wpływ na spadek napięcia ma natężenie prądu odbiornika?
Im większe natężenie prądu pobiera odbiornik, tym większy jest spadek napięcia na przewodzie. Dlatego odbiorniki o dużym prądzie wymagają przewodów o odpowiednio większym przekroju.
Dlaczego we wzorze na spadek napięcia dla obwodu dwuprzewodowego występuje mnożnik 2?
Mnożnik 2 uwzględnia drogę prądu przewodem zasilającym do odbiornika oraz powrót przewodem neutralnym lub powrotnym. Całkowita długość toru prądowego jest więc dwa razy większa niż odległość odbiornika od źródła.
Dlaczego w pokazanym układzie nie mierzy się rezystancji żył przewodu?
Rezystancję żył mierzy się wzdłuż przewodu, zwykle przez zamknięcie obwodu na drugim końcu. Tutaj drugi koniec żył jest niepodłączony, a miernik sprawdza upływ między grupą żył a PEN, czyli rezystancję izolacji.
Co oznacza zwarcie żył L1, L2 i L3 razem podczas pomiaru izolacji?
Zwarcie tych żył tworzy jedną wspólną stronę pomiaru. Dzięki temu jednym pomiarem można sprawdzić izolację między wszystkimi żyłami fazowymi a przewodem PEN.
Jaka jest różnica między rezystancją żyły a rezystancją izolacji?
Rezystancja żyły dotyczy oporu przewodnika metalowego, przez który płynie prąd roboczy. Rezystancja izolacji dotyczy oporu materiału izolacyjnego między przewodami lub między przewodem a ziemią/PE/PEN.
Dlaczego wynik pomiaru rezystancji izolacji powinien być duży?
Duża rezystancja izolacji oznacza mały prąd upływu i dobry stan izolacji. Mała rezystancja może świadczyć o zawilgoceniu, uszkodzeniu mechanicznym lub przebiciu izolacji.
Jakim przyrządem wykonuje się pomiar rezystancji izolacji?
Do takiego pomiaru używa się megaomomierza, który podaje napięcie probiercze i mierzy bardzo duże rezystancje, zwykle w megaomach.
Dlaczego przed pomiarem rezystancji izolacji przewód musi być odłączony od zasilania?
Pomiar wykonuje się napięciem probierczym z miernika, więc obecność napięcia sieciowego byłaby niebezpieczna i mogłaby uszkodzić przyrząd. Badany obwód powinien być beznapięciowy.
Co oznacza przewód PEN w instalacji elektrycznej?
PEN to przewód pełniący jednocześnie funkcję ochronną PE i neutralną N. Występuje m.in. w układach TN-C oraz przed rozdziałem PEN na PE i N.