Fototranzystor to element optoelektroniczny, którego prąd wyjściowy zależy od natężenia padającego światła. Działa podobnie jak tranzystor bipolarny, ale zamiast klasycznego sterowania prądem bazy wykorzystuje promieniowanie świetlne padające na złącze półprzewodnikowe.
Symbol graficzny
Symbol fototranzystora przypomina symbol tranzystora bipolarnego, najczęściej NPN, z dodatkowymi strzałkami skierowanymi do wnętrza elementu. Strzałki oznaczają padające światło.
Cechy charakterystyczne symbolu:
- obecny jest symbol tranzystora,
- do elementu dochodzą strzałki światła,
- często nie rysuje się wyprowadzenia bazy,
- element bywa oznaczany jako odbiornik promieniowania optycznego.
Zasada działania
Gdy na fototranzystor pada światło, powstaje prąd fotoelektryczny, który steruje przepływem prądu między kolektorem a emiterem. Im większe natężenie światła, tym większy prąd kolektora.
Fototranzystor ma większą czułość niż fotodioda, ponieważ wewnętrznie wzmacnia sygnał świetlny dzięki działaniu tranzystorowemu.
Zastosowania
Fototranzystory stosuje się m.in. w:
- czujnikach optycznych,
- barierach świetlnych,
- licznikach impulsów,
- enkoderach obrotowych,
- odbiornikach podczerwieni,
- układach automatyki i zabezpieczeń.
Różnica względem podobnych elementów
- Fotodioda ma symbol diody ze strzałkami światła i zwykle mniejszy prąd wyjściowy.
- Fotorezystor zmienia rezystancję pod wpływem światła.
- Transoptor zawiera nadajnik i odbiornik światła w jednej obudowie, zapewniając izolację galwaniczną.
W pytaniach egzaminacyjnych fototranzystor rozpoznaje się głównie po symbolu tranzystora oraz strzałkach światła skierowanych na element.