Generator RC z przesuwnikiem fazy to układ wytwarzający przebieg sinusoidalny, w którym elementy R i C tworzą sieć przesuwającą fazę sygnału. Taki generator może być zbudowany na tranzystorze lub wzmacniaczu operacyjnym.
Rola elementów R i C
W typowym układzie stosuje się kilka członów RC połączonych kaskadowo. Ich zadaniem jest uzyskanie wymaganego przesunięcia fazowego sygnału w pętli sprzężenia zwrotnego.
Najczęściej:
- wzmacniacz odwracający daje przesunięcie fazy o 180°,
- sieć RC daje dodatkowe 180°,
- łącznie sygnał wraca do wejścia w fazie, czyli spełnia warunek generacji.
Dlatego w pytaniu egzaminacyjnym elementy R, C należy rozpoznać jako przesuwnik fazy, a nie jako układ polaryzacji ani blokadę składowej stałej lub zmiennej.
Warunek generacji
Aby układ sam generował drgania, musi być spełniony warunek Barkhausena:
- całkowite przesunięcie fazy w pętli wynosi 0° lub 360°,
- wzmocnienie pętli jest co najmniej równe 1.
Jeżeli te warunki nie są spełnione, drgania nie powstaną lub szybko zanikną.
Częstotliwość pracy
Częstotliwość generowanego sygnału zależy od wartości rezystorów i kondensatorów w sieci RC. Zmiana pojemności lub rezystancji powoduje zmianę częstotliwości oscylacji.
Jak rozpoznać na schemacie?
Jeżeli w generatorze widać kilka kondensatorów i rezystorów tworzących łańcuch między wyjściem a wejściem wzmacniacza, to najczęściej jest to sieć RC przesuwająca fazę.