Powielacz wysokiego napięcia to układ stosowany m.in. w odbiornikach telewizyjnych i monitorach CRT, którego zadaniem jest wytworzenie bardzo wysokiego napięcia potrzebnego do pracy kineskopu. Napięcie to może osiągać wartość kilkunastu lub kilkudziesięciu kilowoltów.
Rola w odbiorniku CRT
W kineskopie wysokie napięcie jest potrzebne do przyspieszania elektronów w kierunku ekranu pokrytego luminoforem. Bez prawidłowego napięcia anodowego obraz może całkowicie zaniknąć lub być bardzo niestabilny.
Powielacz współpracuje zwykle z transformatorem wysokiego napięcia i układami odchylania. W starszych telewizorach był często osobnym elementem, a w nowszych konstrukcjach mógł być zintegrowany z trafopowielaczem.
Typowe objawy uszkodzenia
Uszkodzony powielacz wysokiego napięcia może powodować:
- brak obrazu lub zanik świecenia kineskopu,
- iskrzenie w okolicy układu wysokiego napięcia,
- charakterystyczny zapach ozonu,
- trzaski, przebicia, niestabilną pracę odbiornika,
- wyłączanie się telewizora przez układy zabezpieczające.
Zapach ozonu pojawia się, ponieważ przy przebiciach wysokiego napięcia następuje jonizacja powietrza. To bardzo ważna wskazówka diagnostyczna.
Bezpieczeństwo
Układ wysokiego napięcia w telewizorze CRT jest niebezpieczny nawet po odłączeniu urządzenia od sieci. Kineskop i kondensatory mogą magazynować ładunek elektryczny. Serwisowanie wymaga zachowania procedur bezpieczeństwa, rozładowania układów i używania odpowiednich narzędzi izolowanych.
Wniosek egzaminacyjny
Jeżeli w telewizorze występuje jednocześnie brak sygnału wideo, iskrzenie i zapach ozonu, najbardziej podejrzanym elementem jest powielacz wysokiego napięcia, a nie głowica w.cz., układ odchylania pionowego ani wzmacniacz mocy.