Współczynnik prostokątności filtru opisuje, jak bardzo charakterystyka częstotliwościowa filtru przypomina idealny prostokąt. Idealny filtr powinien całkowicie przepuszczać sygnały w paśmie przepustowym i całkowicie tłumić sygnały poza tym pasmem. W praktyce przejście między pasmem przepustowym a zaporowym nie jest pionowe, tylko ma określone nachylenie.
Co oznacza duży współczynnik prostokątności?
W kontekście egzaminów zawodowych przyjmuje się, że większy współczynnik prostokątności oznacza lepszą selektywność filtru, czyli:
- bardziej strome zbocza charakterystyki,
- węższe pasmo przepustowe przy tej samej częstotliwości środkowej,
- skuteczniejsze tłumienie częstotliwości sąsiednich,
- lepsze wydzielanie wybranego sygnału.
Związek z dobrocią Q
Dobroć Q filtru RLC jest bezpośrednio związana z selektywnością. Gdy dobroć Q rośnie, filtr staje się bardziej selektywny. Oznacza to, że charakterystyka częstotliwościowa jest bardziej zbliżona do prostokątnej, więc współczynnik prostokątności wzrasta.
Typowy wniosek egzaminacyjny
Jeżeli w pytaniu pojawia się informacja o podwyższeniu dobroci Q filtru RLC w selektywnym wzmacniaczu, poprawny skutek to zwykle:
- wzrost współczynnika prostokątności,
- a nie zmiana częstotliwości środkowej f₀.
Częstotliwość środkowa zależy przede wszystkim od indukcyjności L i pojemności C, natomiast dobroć wpływa głównie na szerokość pasma i selektywność.