Co to są części czynne pod napięciem?
Części czynne to elementy instalacji lub urządzenia elektrycznego, które w normalnych warunkach pracy znajdują się pod napięciem i mogą przewodzić prąd. Należą do nich na przykład zaciski, przewody fazowe, szyny prądowe czy nieosłonięte styki.
Największe zagrożenie dla człowieka pojawia się wtedy, gdy dojdzie do bezpośredniego dotknięcia części czynnej, ponieważ prąd może przepłynąć przez ciało i spowodować porażenie elektryczne.
Dlaczego są niebezpieczne?
Dotknięcie części czynnej może wywołać:
- skurcz mięśni i brak możliwości oderwania dłoni,
- zaburzenia pracy serca,
- oparzenia elektryczne,
- utratę przytomności,
- w skrajnych przypadkach śmierć.
Ryzyko zależy m.in. od:
- wartości napięcia,
- czasu przepływu prądu,
- drogi przepływu przez organizm,
- wilgotności skóry i otoczenia.
Jak ogranicza się ryzyko?
Podstawowe sposoby ochrony przed dotykiem części czynnych to:
- izolacja podstawowa przewodów i zacisków,
- stosowanie osłon i obudów,
- używanie urządzeń zgodnie z instrukcją,
- odłączanie zasilania przed pracami serwisowymi,
- sprawdzanie braku napięcia odpowiednim przyrządem.
Ważne rozróżnienie
Niebezpieczne są przede wszystkim części czynne pod napięciem, a nie elementy uziemione. Uziemienie i przewód PE służą właśnie poprawie bezpieczeństwa i ograniczaniu skutków uszkodzeń.
Przykład
Jeżeli pracownik dotknie uszkodzonego, odsłoniętego przewodu fazowego w szafie sterowniczej, może dojść do porażenia prądem. Dlatego przed otwarciem urządzenia należy wyłączyć zasilanie, zabezpieczyć przed ponownym załączeniem i sprawdzić brak napięcia.