Dokręcanie krzyżowe to sposób dokręcania kilku śrub rozmieszczonych na pokrywie, kołnierzu lub obudowie tak, aby element dociskany przylegał równomiernie do podłoża. Zamiast dokręcać śruby kolejno obok siebie, przechodzi się na śrubę położoną możliwie naprzeciwko lub po przekątnej.
Po co stosuje się kolejność krzyżową?
Prawidłowa kolejność dokręcania zapobiega:
- przekoszeniu pokrywy,
- miejscowym szczelinom między pokrywą a korpusem,
- nierównomiernemu dociskowi uszczelki,
- odkształceniu cienkich elementów,
- nieszczelnościom i luzowaniu połączenia.
W układach mechatronicznych dotyczy to m.in. pokryw korpusów, obudów przekładni, elementów pneumatycznych i hydraulicznych oraz kołnierzy.
Zasada ogólna
Śruby należy dokręcać naprzemiennie, przechodząc na śruby oddalone od poprzedniej. Dla sześciu śrub w układzie 3 × 2 prawidłowy schemat może wyglądać następująco: najpierw śruba środkowa z jednej strony, potem środkowa po przeciwnej stronie, następnie para po przekątnej i kolejna para po przekątnej.
Dla układu z pytania poprawna kolejność to:
2 → 5 → 3 → 4 → 6 → 1
Taki porządek powoduje stopniowe i równomierne dosuwanie pokrywy do korpusu.
Ważna praktyka montażowa
Śrub nie powinno się od razu dokręcać pełnym momentem. Najpierw należy je lekko wkręcić, następnie dokręcać stopniowo w kilku przejściach zgodnie z kolejnością krzyżową, a na końcu zastosować wymagany moment dokręcania, najlepiej kluczem dynamometrycznym.