Enkoder to czujnik położenia, który przetwarza kąt obrotu wału na impulsy elektryczne lub zakodowany sygnał cyfrowy. Jest stosowany w układach mechatronicznych do kontroli położenia, kierunku obrotów i pośrednio prędkości.
Zasada działania
W typowym enkoderze obrotowym na wale znajduje się tarcza z podziałką, szczelinami albo polami magnetycznymi. Podczas obrotu czujnik generuje impulsy. Liczba impulsów odpowiada zmianie kąta obrotu.
Przykład: enkoder ma 1000 impulsów na obrót. Jeden impuls odpowiada:
- 360° / 1000 = 0,36°
Im więcej impulsów na obrót, tym większa rozdzielczość pomiaru.
Rodzaje enkoderów
- Enkoder inkrementalny – generuje impulsy podczas ruchu. Często ma kanały A i B przesunięte w fazie, co pozwala określić kierunek obrotów.
- Enkoder absolutny – podaje jednoznaczną informację o aktualnym położeniu wału, nawet po zaniku zasilania.
Sygnały enkodera
Najczęściej spotykane sygnały enkodera inkrementalnego:
- A – podstawowy ciąg impulsów,
- B – impulsy przesunięte względem A, używane do określania kierunku,
- Z – impuls zerowy, pojawiający się raz na obrót.
Ważne rozróżnienie egzaminacyjne
Enkoder przetwarza kąt obrotu na impulsy elektryczne. Nie należy mylić go z prądnicą tachometryczną, która przetwarza prędkość obrotową na napięcie.