Klucz dynamometryczny to narzędzie służące do dokręcania śrub i nakrętek z określonym momentem obrotowym. Moment ten podaje się najczęściej w niutonometrach, czyli N·m.
W mechatronice klucz dynamometryczny jest używany podczas montażu elementów mechanicznych, maszyn, napędów, obudów, czujników, siłowników oraz połączeń śrubowych, w których zbyt słabe albo zbyt mocne dokręcenie może spowodować awarię.
Po czym rozpoznać klucz dynamometryczny?
Typowy klucz dynamometryczny ma:
- długą rękojeść,
- skalę nastawy momentu,
- mechanizm sygnalizujący osiągnięcie nastawionej wartości,
- końcówkę do nasadek lub specjalnych końcówek roboczych.
W wielu modelach po osiągnięciu ustawionego momentu słychać charakterystyczne kliknięcie. Oznacza to, że należy przerwać dokręcanie.
Do czego służy?
Klucz dynamometryczny zapewnia powtarzalne i kontrolowane dokręcenie połączenia śrubowego. Jest ważny szczególnie tam, gdzie producent podaje konkretną wartość momentu dokręcania, np. 12 N·m, 25 N·m albo 80 N·m.
Dlaczego nie należy dokręcać „na siłę”?
Zbyt mały moment może spowodować poluzowanie połączenia. Zbyt duży moment może doprowadzić do zerwania gwintu, uszkodzenia śruby, odkształcenia elementu lub pęknięcia obudowy.
Ważne zasady użytkowania
- Ustawiaj moment zgodnie z dokumentacją techniczną.
- Nie używaj klucza dynamometrycznego jako zwykłego łomu lub przedłużki.
- Po pracy ustaw najmniejszą wartość skali, jeśli wymaga tego instrukcja narzędzia.
- Okresowo sprawdzaj kalibrację klucza.
Na egzaminie klucz dynamometryczny należy odróżniać od klucza płaskiego, francuskiego i szwedzkiego. Jego cechą wyróżniającą jest możliwość ustawienia i kontroli momentu dokręcania.