Co to jest łożysko ślizgowe?
Łożysko ślizgowe to element maszynowy, w którym czop wału ślizga się po powierzchni panewki lub tulei łożyskowej. W przeciwieństwie do łożysk tocznych nie ma tu kulek ani wałeczków. Prawidłowa praca zależy głównie od warstwy smaru, która oddziela współpracujące powierzchnie.
Zasada działania
Podczas ruchu wału między czopem a panewką powstaje warstwa oleju. Przy odpowiednich warunkach tworzy się klin smarny, który unosi wał i ogranicza bezpośredni kontakt metalu z metalem. Dzięki temu zmniejszają się:
- tarcie,
- zużycie powierzchni,
- nagrzewanie elementów.
W pytaniach egzaminacyjnych łożyska ślizgowe są często łączone ze smarowaniem hydrodynamicznym lub hydrostatycznym, ale opis „samoistnie powstającego klina smarnego” odnosi się typowo do zjawiska powstawania filmu smarnego w łożyskach ślizgowych.
Cechy łożysk ślizgowych
- prosta budowa,
- cicha praca,
- dobra praca przy dużych obciążeniach,
- konieczność zapewnienia właściwego smarowania,
- większe straty przy rozruchu niż w łożyskach tocznych.
Gdzie są stosowane?
Łożyska ślizgowe stosuje się m.in. w:
- silnikach spalinowych,
- turbinach,
- pompach,
- sprężarkach,
- maszynach o dużych prędkościach obrotowych.
Porównanie z łożyskiem tocznym
Łożysko ślizgowe:
- ruch ślizgowy,
- wymaga filmu smarnego,
- brak elementów tocznych.
Łożysko toczne:
- ruch realizowany przez kulki lub wałeczki,
- mniejsze tarcie przy rozruchu,
- inna budowa i inne typowe uszkodzenia.
Co warto zapamiętać na egzamin?
Jeżeli w treści pojawiają się sformułowania:
- „klin smarny”,
- „oddzielenie powierzchni warstwą oleju”,
- „panewka i czop wału”,
najczęściej chodzi o łożyska ślizgowe.