Co to jest łożysko toczne?
Łożysko toczne to element maszynowy służący do prowadzenia wału lub osi oraz zmniejszania tarcia między częściami ruchomymi. Przenosi obciążenia promieniowe, osiowe albo jednocześnie oba rodzaje obciążeń. W urządzeniach mechatronicznych łożyska toczne są powszechnie stosowane w silnikach, wentylatorach, przekładniach i mechanizmach napędowych.
Budowa łożyska tocznego
Typowe łożysko toczne składa się z:
- pierścienia wewnętrznego,
- pierścienia zewnętrznego,
- elementów tocznych (kulki, wałeczki, igiełki),
- koszyka utrzymującego elementy toczne,
- czasem także uszczelnień lub osłon.
Objawy uszkodzenia łożyska
Do najczęstszych objawów należą:
- zwiększony hałas podczas pracy,
- drgania i nierówna praca,
- wzrost temperatury,
- luzy i pogorszenie dokładności ruchu,
- ślady zużycia lub zatarcia.
Jeżeli hałas nasila się i jego źródłem jest łożysko toczne, najczęściej oznacza to zużycie bieżni, elementów tocznych albo koszyka. W takiej sytuacji właściwą naprawą jest zwykle wymiana całego łożyska, a nie doraźna korekta osłony czy luzu.
Dlaczego wymienia się całe łożysko?
Łożysko toczne jest elementem precyzyjnym. Po uszkodzeniu jego części wewnętrznych nie wykonuje się zwykle napraw cząstkowych w warunkach eksploatacyjnych. W praktyce serwisowej:
- wymienia się cały zespół łożyska,
- dobiera się łożysko o odpowiednim typie i wymiarach,
- montuje się je zgodnie z zaleceniami producenta,
- stosuje się właściwe smarowanie.
Znaczenie w egzaminie
W pytaniach egzaminacyjnych warto pamiętać, że hałas pochodzący od łożyska tocznego jest typowym objawem jego zużycia. Najbardziej poprawnym działaniem naprawczym jest wtedy wymiana całego łożyska, ponieważ zapewnia to przywrócenie prawidłowej pracy i bezpieczeństwa maszyny.