Potencjometr to rezystor nastawny z trzema wyprowadzeniami: dwoma końcami ścieżki oporowej oraz suwakiem. Przesuwanie suwaka zmienia rezystancję między suwakiem a końcami ścieżki.
Budowa i działanie
Typowy potencjometr ma zaciski:
- jeden koniec ścieżki oporowej,
- drugi koniec ścieżki oporowej,
- suwak przesuwający się po ścieżce.
Całkowita rezystancja między końcami ścieżki jest stała, np. 4 kΩ. Zmienia się natomiast rezystancja między suwakiem a jednym z końców.
Potencjometr jako rezystor nastawny
Jeżeli wykorzystuje się tylko jeden koniec ścieżki i suwak, potencjometr działa jak rezystor nastawny. Wtedy zmiana położenia suwaka powoduje zmianę rezystancji włączonej do obwodu.
Przykład: potencjometr 4 kΩ połączony szeregowo z rezystorem 4 kΩ i zasilany napięciem 24 V.
- gdy rezystancja potencjometru wynosi 2 kΩ, rezystancja całkowita wynosi 6 kΩ, więc prąd:
I = 24 V / 6000 Ω = 0,004 A = 4 mA - gdy suwak ustawi się tak, że rezystancja potencjometru spada do 0 Ω, rezystancja całkowita wynosi 4 kΩ, więc prąd:
I = 24 V / 4000 Ω = 0,006 A = 6 mA
Ważne na egzaminie
Jeżeli przesunięcie suwaka zmniejsza rezystancję włączoną w obwód, to zgodnie z prawem Ohma prąd wzrasta. Jeżeli rezystancja rośnie, prąd maleje.