Pytania pomocnicze - ELM.03

Podczas rozruchu płynie duży prąd, który zasila zarówno twornik, jak i uzwojenie wzbudzenia. Powoduje to duży strumień magnetyczny i duży moment obrotowy.

W silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest połączone szeregowo z twornikiem, a w bocznikowym równolegle. Silnik szeregowy ma większy moment rozruchowy, a bocznikowy lepiej utrzymuje stałą prędkość.

Przy małym obciążeniu silnik szeregowy może osiągnąć bardzo dużą prędkość obrotową. Grozi to uszkodzeniem mechanicznym silnika.

Jest to moment obrotowy wytwarzany przez silnik w chwili startu. Decyduje o tym, czy silnik potrafi ruszyć z obciążeniem.

Stosuje się je tam, gdzie potrzebny jest duży moment przy ruszaniu, np. w rozrusznikach, napędach trakcyjnych, suwnicach i wciągarkach.

Silnik synchroniczny zwykle wymaga specjalnego sposobu rozruchu i nie startuje samodzielnie jak typowy silnik asynchroniczny. Nie jest kojarzony z największym momentem rozruchowym.

Amperomierz musi mierzyć ten sam prąd, który płynie przez odbiornik. Dlatego włącza się go w szereg z elementem, którego prąd chcemy zmierzyć.

Zbyt duża rezystancja amperomierza zwiększa opór całego obwodu i zmniejsza płynący prąd. Wtedy wynik pomiaru jest zaniżony.

Mała rezystancja powoduje, że amperomierz prawie nie zmienia warunków pracy obwodu. Dzięki temu pomiar prądu jest dokładniejszy.

Amperomierz powinien mieć jak najmniejszą rezystancję, bo pracuje szeregowo. Woltomierz powinien mieć jak największą rezystancję, bo pracuje równolegle i nie powinien obciążać obwodu.

Z prawa Ohma wynika, że przy stałym napięciu większa rezystancja całkowita powoduje mniejszy prąd. Duża rezystancja amperomierza zmienia więc rzeczywisty prąd w obwodzie.

Ponieważ amperomierz ma bardzo małą rezystancję, podłączenie równoległe może spowodować zwarcie. Grozi to uszkodzeniem miernika, źródła zasilania lub zabezpieczeń.

Ponieważ napięty pas mocno przylega do kół pasowych. Zdjęcie go bez poluzowania może uszkodzić pas, koła lub stworzyć zagrożenie dla pracownika.

Najczęściej przez przesunięcie silnika na podstawie regulacyjnej, zwolnienie napinacza albo odsunięcie rolki napinającej. Sposób zależy od konstrukcji urządzenia.

Należy odłączyć zasilanie maszyny, zabezpieczyć ją przed przypadkowym uruchomieniem i zdjąć osłony dopiero po zatrzymaniu napędu.

Podważanie może przeciąć lub odkształcić pas oraz uszkodzić rowki kół pasowych. Jest też niebezpieczne dla dłoni operatora.

Koła pasowe demontuje się dopiero po zdjęciu pasa i zwolnieniu obciążenia przekładni. Wtedy można bezpiecznie odkręcić mocowania lub użyć odpowiedniego ściągacza.

Zbyt luźny pas może się ślizgać i piszczeć, a zbyt napięty może przeciążać łożyska i wały. Oba przypadki przyspieszają zużycie elementów napędu.

Po doprowadzeniu sprężonego powietrza zwiększa swoją średnicę i jednocześnie skraca długość. Dzięki temu wytwarza siłę ciągnącą.

Najczęściej po widocznym gwincie zewnętrznym, otworze gwintowanym, nakrętce lub sześciokątnej końcówce przystosowanej do dokręcania kluczem.

Siłownik tłokowy zwykle wykonuje ruch pchający i ciągnący za pomocą tłoka i tłoczyska. Muskuł pneumatyczny pracuje przez kurczenie elastycznego elementu i zasadniczo generuje siłę ciągnącą.

Połączenia gwintowe umożliwiają łatwy montaż, demontaż i regulację położenia elementu. Są też proste technologicznie i wytrzymałe przy poprawnym dokręceniu.

Typowe błędy to uszkodzenie gwintu, niedokręcenie połączenia, brak zabezpieczenia przed odkręceniem lub zastosowanie nieodpowiedniego rozmiaru gwintu.

Muskuł pneumatyczny zasila się sprężonym powietrzem o parametrach zgodnych z dokumentacją producenta.

Hałas może świadczyć o zużyciu bieżni, elementów tocznych, koszyka lub o braku prawidłowego smarowania. W praktyce jest to objaw, którego nie należy lekceważyć, bo może prowadzić do zatarcia łożyska.

Łożyska toczne są elementami precyzyjnymi i taniej oraz bezpieczniej jest wymienić je w całości. Naprawa pojedynczych elementów nie zapewnia wymaganej dokładności pracy.

Nie, jeśli hałas wynika z uszkodzenia łożyska. Zmiana luzu może pogorszyć warunki pracy, zwiększyć nagrzewanie i przyspieszyć awarię.

Zbyt mała ilość smaru powoduje tarcie i przegrzewanie, a zbyt duża może zwiększać opory ruchu. Jednak przy uszkodzonym i hałasującym łożysku sama korekta smaru nie jest właściwą naprawą.

Osłona chroni wnętrze łożyska przed zanieczyszczeniami i utratą smaru, ale nie naprawia uszkodzonych bieżni, kulek, wałeczków ani koszyka.

Należy sprawdzić oznaczenie łożyska, stan wału, stan gniazda, pasowanie oraz czystość miejsca montażu. Uszkodzone gniazdo lub wał mogą szybko zniszczyć nowe łożysko.

Może dojść do wzrostu drgań, przegrzewania, zatarcia łożyska, uszkodzenia wału lub zatrzymania całego urządzenia. Dlatego hałasujące łożysko należy potraktować jako stan awaryjny.

Przeciążenie powoduje wzrost prądu, a większy prąd zwiększa wydzielanie ciepła w uzwojeniu. Przegrzana izolacja traci właściwości i może dojść do zwarć między zwojami.

Zwarcie międzyzwojowe oznacza połączenie sąsiednich zwojów przez uszkodzoną izolację. Przerwa w uzwojeniu oznacza brak ciągłości przewodu, przez co prąd nie może prawidłowo płynąć.

Szczotki tylko doprowadzają prąd do komutatora. Zwarcie międzyzwojowe znajduje się w uzwojeniu, więc wymiana szczotek nie naprawia uszkodzonej izolacji przewodów nawojowych.

Komutator naprawia się przy zużyciu, przypaleniu lub nierównej powierzchni współpracującej ze szczotkami. Uzwojenie naprawia się lub wymienia przy przerwach, zwarciach do masy i zwarciach międzyzwojowych.

Typowe objawy to nadmierne nagrzewanie, zwiększony pobór prądu, spadek mocy, nierówna praca oraz silniejsze iskrzenie na komutatorze.

Przezwojenie polega na usunięciu uszkodzonego uzwojenia i wykonaniu nowego nawinięcia przewodem nawojowym. Po przezwojeniu uzwojenie musi być odpowiednio zaizolowane i sprawdzone.

Na osi poziomej odczytuje się numer kroku, a na osi pionowej stan elementu: zwykle 0 oznacza położenie wsunięte, a 1 położenie wysunięte. Jeśli linia jest pozioma na poziomie 1, siłownik pozostaje wysunięty.

Ukośny odcinek oznacza ruch elementu wykonawczego między stanami. Dla siłownika może to być wysuwanie z 0 do 1 albo wsuwanie z 1 do 0.

Poziomy odcinek oznacza brak zmiany stanu danego elementu w danym kroku. Siłownik pozostaje w tym samym położeniu, a silnik zachowuje dotychczasowy stan pracy.

Należy sprawdzić przebieg M1 w danym przedziale kroku. Poziom 1 oznacza silnik włączony, a poziom 0 oznacza silnik wyłączony.

W kroku 4 przebieg siłownika 1A znajduje się na poziomie 1 i jest poziomy. Oznacza to, że siłownik pozostaje w położeniu wysuniętym.

Jeśli linia przebiegu rośnie od poziomu 0 do 1, siłownik się wysuwa. Jeśli opada od 1 do 0, siłownik się wsuwa.

B1, B2 i B3 najczęściej oznaczają czujniki położenia lub sygnały warunkujące przejście do kolejnego kroku. Informują sterownik, że dany element osiągnął wymagane położenie.

Wsuwanie oznacza przejście linii siłownika z poziomu 1 na poziom 0. Jest to ruch powrotny tłoczyska do położenia początkowego.

Oznaczenie 1A zwykle odnosi się do pierwszego siłownika lub elementu wykonawczego w układzie. Analogicznie 2A oznacza drugi siłownik.

Są to najczęściej czujniki, zwykle informujące o położeniu elementów wykonawczych. Mogą wykrywać np. wysunięcie lub wsunięcie tłoczyska siłownika.

Na diagramie strzałka od sygnału B3 prowadzi do momentu rozpoczęcia opadania linii siłownika 1A. Opadanie linii 1A oznacza wsuwanie siłownika.

Wysuwanie to przejście stanu siłownika z 0 na 1, czyli linia rośnie. Wsuwanie to przejście z 1 na 0, czyli linia opada.

Czujniki krańcowe potwierdzają osiągnięcie określonego położenia przez siłownik. Ich sygnał może uruchamiać kolejny krok sekwencji.

Należy śledzić kolejne kroki od lewej do prawej i obserwować zmiany stanów poszczególnych elementów. Ważne są też strzałki wskazujące, który czujnik lub sygnał wywołuje kolejne działanie.

Olej H jest podstawowym olejem mineralnym. Olej HL ma dodatki poprawiające odporność na korozję i starzenie.

Olej HLP oprócz ochrony antykorozyjnej i przeciwstarzeniowej zawiera dodatki zwiększające smarność oraz ochronę przed zużyciem elementów.

HVLP oznacza olej o właściwościach HLP i dodatkowo o podwyższonym wskaźniku lepkości. Taki olej lepiej zachowuje parametry przy zmianach temperatury.

Chronią metalowe elementy układu przed korozją, szczególnie w obecności wilgoci i zanieczyszczeń.

Opóźniają utlenianie i degradację oleju, dzięki czemu olej dłużej zachowuje swoje właściwości robocze.

Dobra smarność zmniejsza tarcie i zużycie pomp, zaworów oraz siłowników. Wpływa to na trwałość i niezawodność układu.

Lepkość wpływa na opory przepływu, szczelność, smarowanie i sprawność układu. Zbyt mała lub zbyt duża lepkość może powodować nieprawidłową pracę hydrauliki.

Należy użyć wzoru A = F / (p · η). Siłę podstawia się w niutonach, ciśnienie np. w N/mm², a sprawność jako liczbę bez jednostki.

Ponieważ 1 MPa to 1 000 000 Pa, czyli 1 000 000 N/m². Po przeliczeniu metrów kwadratowych na milimetry kwadratowe otrzymuje się 1 N/mm².

Im mniejsza sprawność, tym większa powierzchnia tłoka jest potrzebna do uzyskania tej samej siły. Straty powodują, że siła rzeczywista jest mniejsza od teoretycznej.

Siłę rzeczywistą opisuje wzór F = p · A · η. Uwzględnia on ciśnienie, powierzchnię czynną oraz sprawność układu.

Siła teoretyczna wynika ze wzoru F = p · A i nie uwzględnia strat. Siła rzeczywista uwzględnia sprawność, dlatego jest mniejsza.

Podczas powrotu część powierzchni tłoka zajmuje tłoczysko. Dlatego czynna powierzchnia po stronie tłoczyska jest mniejsza niż po stronie pełnej powierzchni tłoka.