Co to jest SFC / GRAFCET?
SFC (Sequential Function Chart) to graficzny język opisu działania układów sekwencyjnych, stosowany m.in. w sterownikach PLC. W praktyce służy do przedstawiania kolejnych kroków procesu, warunków przejść między nimi oraz akcji wykonywanych w danym kroku. Z pojęciem SFC ściśle wiąże się także GRAFCET – bardzo podobny sposób zapisu sekwencji sterowania.
Podstawowe elementy schematu SFC
- krok – stan procesu, zwykle oznaczony prostokątem z numerem,
- akcja – operacja wykonywana w aktywnym kroku, np. załączenie wyjścia,
- tranzycja – warunek przejścia do następnego kroku,
- połączenia równoległe lub alternatywne – pokazują rozgałęzienie przebiegu algorytmu.
Jak czytać schemat?
Aktywny krok oznacza, że przypisane do niego działania są wykonywane. Gdy zostanie spełniony warunek tranzycji, sterowanie przechodzi do kolejnego kroku lub gałęzi.
W SFC trzeba odróżniać dwa przypadki:
- rozdzielenie równoległe – kilka kroków może być aktywnych jednocześnie,
- rozdzielenie alternatywne – wykonywana jest tylko jedna z możliwych dróg.
Znaczenie w zadaniach egzaminacyjnych
W pytaniach egzaminacyjnych często trzeba ustalić:
- które kroki są wykonywane po sobie,
- które są wykonywane jednocześnie,
- czy dane kroki są wzajemnie rozłączne,
- jakie wyjścia są ustawiane lub resetowane w danym kroku.
Jeżeli ze schematu wynika, że po jednym kroku następuje wybór jednej z dwóch gałęzi, to kroki w tych gałęziach są realizowane rozłącznie, a nie równocześnie.
Przykład interpretacji
Jeżeli po kroku 2 występują dwie różne tranzycje prowadzące odpowiednio do kroku 3 albo kroku 4, to:
- krok 3 i krok 4 nie są aktywne naraz,
- wybór zależy od spełnienia warunku odpowiedniej tranzycji,
- oznacza to działanie alternatywne.
Co warto zapamiętać?
- SFC opisuje sekwencję działania układu sterowania.
- Krok to stan aktywny, tranzycja to warunek przejścia.
- Nie każde rozgałęzienie oznacza pracę równoległą.
- W zadaniach trzeba uważnie rozpoznać, czy gałęzie są równoległe, czy alternatywne.