Co to jest smarowanie hydrodynamiczne?
Smarowanie hydrodynamiczne to sposób smarowania, w którym współpracujące powierzchnie są oddzielone warstwą oleju powstającą podczas ruchu. Film smarny tworzy się samoistnie dzięki odpowiedniej prędkości względnej elementów, lepkości oleju i geometrii szczeliny. Charakterystycznym zjawiskiem jest powstanie klina smarnego.
Na czym polega zasada działania?
Gdy wał obraca się w panewce łożyska ślizgowego, zabiera olej do zwężającej się szczeliny. W tej strefie rośnie ciśnienie oleju, które powoduje oddzielenie powierzchni. Dzięki temu:
- maleje tarcie,
- ogranicza się zużycie,
- poprawia się trwałość łożyska.
Warunkiem poprawnej pracy jest m.in.:
- odpowiednia ilość środka smarnego,
- właściwa lepkość oleju,
- ruch elementów,
- poprawny luz łożyskowy.
Gdzie występuje?
Najbardziej typowym przykładem są łożyska ślizgowe. To właśnie z nimi najczęściej wiąże się pytanie o klin smarny na egzaminie zawodowym.
Smarowanie hydrodynamiczne a hydrostatyczne
To pojęcia często mylone.
Hydrodynamiczne:
- film smarny powstaje wskutek ruchu elementów,
- klin smarny tworzy się samoistnie,
- typowe dla pracującego łożyska ślizgowego.
Hydrostatyczne:
- olej podawany jest pod ciśnieniem z zewnętrznego źródła,
- oddzielenie powierzchni może występować nawet bez ruchu,
- stosowane w specjalnych układach o bardzo dużej dokładności lub obciążeniu.
Znaczenie praktyczne
Jeżeli warstwa oleju zaniknie, dochodzi do tarcia mieszanego lub suchego, co powoduje:
- wzrost temperatury,
- przyspieszone zużycie,
- możliwość zatarcia łożyska.
Co zapamiętać?
Hasła kluczowe to:
- łożysko ślizgowe,
- klin smarny,
- film olejowy,
- oddzielenie powierzchni podczas ruchu.
W zadaniach testowych opis samoistnie powstającego klina smarnego prowadzi zwykle do odpowiedzi: łożyska ślizgowe.