Transformator to urządzenie elektryczne służące do zmiany wartości napięcia przemiennego. W zasilaczach urządzeń mechatronicznych najczęściej obniża napięcie sieciowe, np. z 230 V AC do bezpieczniejszej wartości, która następnie może być prostowana i stabilizowana.
Budowa i zasada działania
Transformator składa się głównie z:
- uzwojenia pierwotnego — podłączonego do źródła zasilania,
- uzwojenia wtórnego — z którego pobierane jest napięcie wyjściowe,
- rdzenia magnetycznego — przenoszącego strumień magnetyczny.
Działa tylko dla napięcia zmiennego. Zmienne pole magnetyczne w rdzeniu indukuje napięcie w uzwojeniu wtórnym.
Transformator w zasilaczu
W typowym zasilaczu transformator znajduje się przed układem prostowniczym. Za nim mogą występować:
- diody prostownicze,
- rezystory ograniczające prąd,
- diody Zenera stabilizujące napięcie,
- kondensatory filtrujące.
Jeżeli woltomierz podłączony bezpośrednio do wyjścia uzwojenia wtórnego pokazuje 0 V, mimo że uzwojenie pierwotne jest zasilane, oznacza to brak napięcia po stronie wtórnej. Może to świadczyć o przerwanym uzwojeniu, uszkodzeniu transformatora albo braku zasilania pierwotnego. W zadaniach egzaminacyjnych, gdy zasilanie pierwotne jest założone jako prawidłowe, poprawnym wnioskiem jest uszkodzenie transformatora.
Ważna zasada diagnostyczna
Uszkodzenia elementów znajdujących się za transformatorem, np. diody prostowniczej, rezystora lub diody Zenera, nie powodują zaniku napięcia mierzonego bezpośrednio na wyjściu transformatora.