Tranzystor bipolarny NPN to element półprzewodnikowy z trzema wyprowadzeniami: bazą (B), kolektorem (C) i emiterem (E). Sterowanie odbywa się prądem bazy, a główny prąd płynie między kolektorem i emiterem.
Jak rozpoznać NPN na schemacie?
Najważniejszy jest symbol emitera:
- w tranzystorze NPN strzałka na emiterze jest skierowana na zewnątrz tranzystora,
- w tranzystorze PNP strzałka jest skierowana do środka tranzystora.
Pomocna reguła: NPN = Not Pointing iN, czyli strzałka nie wskazuje do środka.
Typowy układ pracy
W prostych wzmacniaczach z tranzystorem NPN często spotyka się układ ze wspólnym emiterem:
- kolektor jest połączony z dodatnim zasilaniem przez rezystor kolektorowy,
- emiter jest połączony z masą przez rezystor emiterowy,
- baza otrzymuje polaryzację z dzielnika rezystorowego,
- kondensatory sprzęgające oddzielają składową stałą od sygnału wejściowego i wyjściowego.
Na schemacie z pytania tranzystor oznaczono jako 2N2369, który jest tranzystorem bipolarnym NPN.
Czym różni się od tranzystora unipolarnego?
Tranzystor bipolarny ma wyprowadzenia B-C-E i jest sterowany prądem bazy. Tranzystor unipolarny, np. FET lub MOSFET, ma zwykle wyprowadzenia G-D-S i jest sterowany napięciem bramki.
Znaczenie egzaminacyjne
W zadaniach egzaminacyjnych należy zwracać uwagę na:
- oznaczenie elementu, np. 2N2369,
- kierunek strzałki emitera,
- nazwy wyprowadzeń,
- sposób podłączenia w układzie wzmacniającym.