Tyrystor to półprzewodnikowy element energoelektroniczny stosowany do sterowania przepływem prądu, zwłaszcza w układach prostowniczych i regulacyjnych. Można go traktować jako element podobny do diody, ale z dodatkowym wejściem sterującym – bramką.
Wyprowadzenia tyrystora
Typowy tyrystor ma trzy elektrody:
- anodę A,
- katodę K,
- bramkę G.
Tyrystor przewodzi prąd od anody do katody, ale dopiero wtedy, gdy:
1. jest spolaryzowany w kierunku przewodzenia,
2. na bramkę zostanie podany impuls wyzwalający.
Rola tyrystora w prostowniku
W prostownikach tyrystory umożliwiają regulację napięcia wyjściowego. Moment podania impulsu na bramkę określa tzw. kąt załączenia. Im później tyrystor zostanie włączony w danym półokresie napięcia przemiennego, tym mniejsza będzie wartość średnia napięcia wyprostowanego.
Tyrystor a dioda
Najważniejsza różnica:
- dioda przewodzi samoczynnie po odpowiedniej polaryzacji,
- tyrystor wymaga dodatkowego impulsu sterującego na bramkę.
Z tego powodu tyrystory stosuje się tam, gdzie potrzebna jest kontrola mocy lub napięcia.
Przykłady zastosowań
Tyrystory występują w:
- prostownikach sterowanych i półsterowanych,
- regulatorach mocy,
- układach łagodnego rozruchu silników,
- przemysłowych układach zasilania.
W kontekście pytania egzaminacyjnego tyrystor jest elementem, który odróżnia prostownik sterowany lub półsterowany od zwykłego prostownika diodowego.