Łożysko toczne jest elementem, który po zużyciu lub uszkodzeniu najczęściej wymienia się w całości. Typowymi objawami uszkodzenia są: wzrost hałasu, drgania, przegrzewanie się, wyczuwalny luz albo nierównomierna praca wału.
W pytaniach egzaminacyjnych ważna jest zasada: jeśli hałas pochodzi z uszkodzonego łożyska tocznego, naprawa polega na wymianie całego łożyska, a nie na doraźnej regulacji lub wymianie pojedynczej osłony.
Dlaczego wymienia się całe łożysko?
Łożysko toczne składa się zwykle z:
- pierścienia wewnętrznego,
- pierścienia zewnętrznego,
- elementów tocznych, np. kulek lub wałeczków,
- koszyka,
- często także uszczelnień lub osłon.
Hałas może być skutkiem uszkodzenia bieżni, kulek, wałeczków albo koszyka. Takich uszkodzeń nie usuwa się przez zmniejszenie luzu czy zmianę ilości smaru. Dalsza praca może doprowadzić do zatarcia łożyska, uszkodzenia wału, oprawy lub całego mechanizmu.
Podstawowe zasady wymiany
Podczas wymiany należy:
- odłączyć i zabezpieczyć maszynę przed przypadkowym uruchomieniem,
- zdemontować łożysko odpowiednim ściągaczem lub prasą,
- nie uderzać bezpośrednio w pierścienie i elementy toczne,
- sprawdzić stan wału oraz gniazda łożyska,
- dobrać nowe łożysko o właściwym oznaczeniu,
- montować łożysko z zachowaniem czystości,
- przy wciskaniu działać siłą na ten pierścień, który jest osadzany z pasowaniem ciasnym,
- zastosować właściwy smar, jeśli łożysko tego wymaga.
Typowy błąd egzaminacyjny
Wymiana osłony łożyska albo redukcja smaru może mieć znaczenie w innych sytuacjach, ale nie usuwa uszkodzenia samego łożyska. Gdy stwierdzono wzrost hałasu spowodowany przez łożysko toczne, poprawną naprawą jest wymiana całego łożyska.