Pytania pomocnicze - ELM.04

Eksploatacja układów automatyki przemysłowej

Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 662.
Strona 9 z 10.

Jak oblicza się różnicę poziomu hałasu ΔLwA przy ocenie napędu?

Odejmuje się poziom hałasu zmierzony podczas pierwszego uruchomienia od poziomu hałasu przy pełnym obciążeniu, np. przy pełnym silosie. Wynik podaje się w dB.

Dlaczego do oceny stanu technicznego napędu wykorzystuje się wzrost poziomu hałasu?

Wzrost hałasu może świadczyć o pogorszeniu stanu mechanicznego napędu, np. zużyciu łożysk, luzach, niewyważeniu lub przeciążeniu.

Który napęd z tabeli otrzymuje ocenę A i dlaczego?

Ocenę A otrzymuje Sil02-M02 – 22 kW, ponieważ ΔLwA = 93 dB − 92 dB = 1 dB, czyli mniej niż 2 dB.

Dlaczego napęd Sil01-M01 nie otrzymuje oceny A?

Dla Sil01-M01 różnica hałasu wynosi 94 dB − 91 dB = 3 dB. Jest to więcej niż 2 dB, więc nie spełnia warunku oceny A.

Jaką rolę pełni protokół pomiarów kontrolnych w eksploatacji automatyki przemysłowej?

Protokół dokumentuje wyniki pomiarów i pozwala porównać je z wartościami dopuszczalnymi. Na tej podstawie podejmuje się decyzję o dalszej eksploatacji, regulacji lub naprawie urządzenia.

Na czym polega typowy błąd przy analizie tabeli z poziomami hałasu?

Typowy błąd polega na użyciu niewłaściwych kolumn do obliczenia różnicy. Należy stosować dokładnie te wartości, które wskazuje definicja ΔLwA w zadaniu.

Jak obliczyć okres sygnału na podstawie częstotliwości?

Okres oblicza się ze wzoru T = 1/f. Dla częstotliwości 0,5 Hz okres wynosi 2 sekundy.

Co oznacza wypełnienie sygnału równe 50%?

Oznacza, że sygnał jest aktywny przez połowę okresu i nieaktywny przez drugą połowę. Dla okresu 2 s daje to 1 s świecenia i 1 s przerwy.

Dlaczego dla częstotliwości 0,5 Hz pełny cykl migania trwa 2 sekundy?

Ponieważ częstotliwość 0,5 Hz oznacza pół cyklu na sekundę, czyli jeden pełny cykl trwa 1 / 0,5 = 2 s.

Jakie czasy powinny mieć dwa etapy migania przy wypełnieniu 50% i okresie 2 s?

Oba etapy powinny trwać po 1 sekundzie: 1 s stan załączenia oraz 1 s stan wyłączenia.

Dlaczego w przedstawionym układzie należy zmienić czas przekaźnika K2 z 2 s na 1 s?

Bo drugi czas w układzie wynosi już 1 s, a dla częstotliwości 0,5 Hz i wypełnienia 50% oba czasy muszą być równe i wynosić po 1 s.

Czym różni się częstotliwość migania od wypełnienia sygnału?

Częstotliwość mówi, ile cykli występuje w sekundzie, a wypełnienie określa, jaką część jednego cyklu sygnał pozostaje aktywny.

Jak rozpoznać na schemacie styki przekaźników czasowych odpowiedzialne za pracę sygnalizatora?

Należy sprawdzić, które styki znajdują się w obwodzie zasilania lampki H1 i które cewki przekaźników czasowych sterują ich przełączaniem.

Jak obliczyć nastawy regulatora PID metodą Zieglera-Nicholsa?

Należy wyznaczyć wzmocnienie krytyczne Kkr i okres oscylacji Tosc, a następnie skorzystać z tabeli nastaw. Dla PID typowo: KP = 0,60·Kkr, TI = 0,50·Tosc, TD = 0,12·Tosc.

Które parametry należy porównać przy sprawdzaniu nastaw regulatora PID?

Trzeba porównać wszystkie trzy parametry: KP, TI i TD. Każdy z nich odpowiada innemu członowi regulatora.

Dlaczego w podanym zadaniu nie trzeba korygować członu proporcjonalnego?

Ponieważ obliczone KP wynosi 0,60·3,5 = 2,1, czyli jest równe aktualnej nastawie KP = 2,1. Człon proporcjonalny ma więc poprawną nastawę.

Dlaczego w podanym zadaniu trzeba skorygować człon całkujący?

Dla regulatora PID TI powinno wynosić 0,50·1,2 ms = 0,6 ms. Aktualna wartość TI = 0,2 ms różni się od wymaganej, więc człon całkujący wymaga korekty.

Dlaczego w podanym zadaniu trzeba skorygować człon różniczkujący?

Dla regulatora PID TD powinno wynosić 0,12·1,2 ms = 0,144 ms. Aktualna wartość TD = 1,4 ms jest inna, więc człon różniczkujący wymaga korekty.

Za co odpowiada człon całkujący w regulatorze PID?

Człon całkujący usuwa uchyb ustalony, czyli trwałą różnicę między wartością zadaną a rzeczywistą. Jego nastawą jest czas całkowania TI.

Za co odpowiada człon różniczkujący w regulatorze PID?

Człon różniczkujący reaguje na szybkość zmian uchybu. Pomaga poprawić dynamikę układu, ale przy złej nastawie może wzmacniać zakłócenia.

Od czego zależy prędkość ruchu tłoczyska siłownika pneumatycznego?

Prędkość zależy głównie od natężenia przepływu powietrza do komory siłownika lub z komory siłownika. W praktyce często reguluje się przepływ powietrza wypływającego z siłownika.

Dlaczego zmniejszenie przepływu przez zawór 1V2 wydłuża czas wsuwania tłoczyska?

Podczas wsuwania tłoczyska powietrze z lewej komory siłownika musi odpłynąć przez zawór 1V2. Mniejszy przepływ oznacza wolniejsze opróżnianie komory, więc ruch tłoczyska trwa dłużej.

Jaką funkcję pełni zawór 5/2 w układzie z siłownikiem dwustronnego działania?

Zawór 5/2 przełącza kierunek przepływu powietrza. Dzięki temu raz zasilana jest jedna komora siłownika, a raz druga, co umożliwia wysuwanie i wsuwanie tłoczyska.

Czym różni się dławienie na zasilaniu od dławienia na wylocie?

Dławienie na zasilaniu ogranicza dopływ powietrza do komory siłownika. Dławienie na wylocie ogranicza odpływ powietrza z przeciwnej komory i zwykle zapewnia stabilniejszy ruch.

Który zawór wpływa na czas wysuwania tłoczyska w pokazanym układzie?

Na czas wysuwania wpływa zawór znajdujący się po stronie komory, z której podczas wysuwania uchodzi powietrze. W tym układzie będzie to zawór 1V3.

Co się stanie po zwiększeniu przepływu zaworu dławiąco-zwrotnego sterującego odpływem powietrza?

Powietrze szybciej opuści komorę siłownika, dlatego ruch tłoczyska będzie szybszy, a czas ruchu krótszy.

Dlaczego zawór dławiąco-zwrotny umożliwia regulację tylko w jednym kierunku przepływu?

Ponieważ w jednym kierunku powietrze przechodzi przez dławik, a w przeciwnym omija go przez zawór zwrotny. Dzięki temu ograniczenie przepływu działa tylko dla wybranego kierunku.

Jak działa czasomierz TON w sterowniku PLC?

TON załącza swoje wyjście Q dopiero po upływie czasu PV od pojawienia się stanu wysokiego na wejściu IN. Gdy IN zanika, czasomierz zwykle się zeruje.

Co oznacza parametr PV czasomierza?

PV to wartość zadana czasu, po której czasomierz zmienia stan swojego wyjścia. Przykładowo `T#2s` oznacza czas 2 sekund.

Dlaczego zwiększenie PV czasomierza T2 wydłuża stan wysoki na Q0.1?

W pokazanym układzie Q0.1 jest aktywne po zadziałaniu T1 i do momentu zadziałania T2. Im później zadziała T2, tym dłużej Q0.1 pozostaje w stanie wysokim.

Dlaczego zwiększenie PV T1 nie wydłuża czasu trwania stanu wysokiego Q0.1?

T1 decyduje głównie o chwili rozpoczęcia impulsu na Q0.1. Wydłużenie PV T1 opóźnia pojawienie się stanu wysokiego, ale nie wydłuża samego impulsu.

Jaką rolę pełnią styki T1.Q i T2.Q w ostatniej linii programu?

Styk T1.Q zezwala na załączenie Q0.1 po odmierzeniu czasu T1. Styk zanegowany T2.Q wyłącza Q0.1, gdy T2 zakończy odmierzanie.

Jak odróżnić czasomierz rozpoczynający impuls od czasomierza kończącego impuls?

Należy prześledzić warunki sterujące cewką wyjściową. Element włączony szeregowo jako warunek załączenia zwykle rozpoczyna impuls, a element zanegowany, który po zadziałaniu przerywa obwód, zwykle go kończy.

Co oznacza styk zanegowany T2.Q w schemacie drabinkowym?

Styk zanegowany przewodzi, gdy T2.Q ma stan niski. Po zadziałaniu T2 styk się rozwiera logicznie i wyłącza dalszą część obwodu, np. wyjście Q0.1.

Dlaczego czujnik indukcyjny wykrywa stal z większej odległości niż miedź?

Czujnik indukcyjny reaguje na metale przez zmianę pola elektromagnetycznego. Różne metale mają różne właściwości magnetyczne i elektryczne, dlatego ich skuteczna strefa wykrywania jest różna.

Jak obliczyć minimalne przybliżenie czujnika do elementu z innego materiału?

Należy porównać aktualną odległość czujnika z maksymalną strefą działania dla danego materiału. Jeśli czujnik był w odległości 15 mm, a dla miedzi działa do 6 mm, trzeba go przybliżyć co najmniej o 9 mm.

Co oznacza zapis strefy działania czujnika 0 ÷ 6 mm?

Oznacza, że czujnik powinien wykrywać dany materiał, gdy znajduje się on w odległości od 0 do 6 mm od czoła czujnika. Powyżej 6 mm wykrycie nie jest gwarantowane.

Czy ten sam czujnik indukcyjny zawsze ma taki sam zasięg dla wszystkich metali?

Nie. Zasięg zależy od rodzaju metalu, jego wymiarów, kształtu, położenia względem czujnika oraz parametrów samego czujnika.

Dlaczego w zadaniach egzaminacyjnych należy korzystać z danych tabelarycznych zamiast z ogólnej wiedzy o czujniku?

Ponieważ tabela podaje konkretne warunki dla danego zadania. Nawet jeśli znamy zasadę działania czujnika, odpowiedź należy wyznaczyć z wartości podanych w treści pytania.

Jaka odległość ustawienia czujnika byłaby bezpieczna dla wykrywania miedzi według podanej tabeli?

Bezpieczna odległość powinna być nie większa niż 6 mm. W praktyce stosuje się zapas, więc czujnik ustawia się nieco bliżej niż maksymalna granica strefy działania.

Dlaczego na kryzie pomiarowej powstaje różnica ciśnień?

Kryza zwęża przekrój przepływu, przez co prędkość medium wzrasta, a ciśnienie za zwężeniem spada. Różnica między ciśnieniem przed i za kryzą jest podstawą pomiaru przepływu.

Co oznaczają symbole p1 i p2 na schemacie pomiaru przepływu?

p1 oznacza ciśnienie przed kryzą, zwykle wyższe. p2 oznacza ciśnienie za kryzą, zwykle niższe.

Jak przepływ zależy od różnicy ciśnień na kryzie?

Przepływ nie rośnie liniowo z różnicą ciśnień. W uproszczeniu przepływ jest proporcjonalny do pierwiastka kwadratowego z różnicy ciśnień.

Jaką funkcję pełni przetwornik różnicy ciśnień w takim układzie?

Mierzy różnicę ciśnień między stroną przed i za kryzą. Następnie przekształca tę wartość na sygnał pomiarowy, np. 4–20 mA.

Dlaczego odpowiedź z anemometrem nie pasuje do tego schematu?

Anemometr wiatraczkowy wyznacza przepływ lub prędkość gazu na podstawie obrotów wirnika. Na pokazanym schemacie nie ma wirnika, tylko kryza i pomiar p1 oraz p2.

Jakie błędy montażowe mogą zakłócić pomiar przepływu metodą różnicy ciśnień?

Do typowych błędów należą zamiana przewodów impulsowych + i −, nieszczelności, zatkanie przewodów impulsowych oraz brak wymaganych odcinków prostych rurociągu przed i za kryzą.

Jak odróżnić zaciski wejść od zacisków wyjść w przekaźniku programowalnym?

Wejścia są zwykle oznaczane jako I, IN lub numerami wejść i służą do odbioru sygnałów z czujników. Wyjścia są często oznaczane jako Q lub OUT i sterują odbiornikami, np. cewkami elektrozaworów.

Dlaczego cewki elektrozaworów podłącza się do wyjść przekaźnika programowalnego?

Cewka elektrozaworu jest odbiornikiem wykonawczym, więc musi być załączana przez wyjście sterownika. Wejścia służą tylko do przyjmowania sygnałów i nie są przeznaczone do zasilania cewek.

Do czego służą wejścia analogowo-cyfrowe w przekaźniku programowalnym?

Mogą odbierać sygnały dwustanowe lub analogowe, zależnie od konfiguracji i typu urządzenia. Do takich wejść podłącza się np. sensory analogowe mierzące temperaturę, ciśnienie lub poziom.

Co należy sprawdzić przed podłączeniem zasilania do przekaźnika programowalnego?

Trzeba sprawdzić wymagane napięcie zasilania, rodzaj prądu AC/DC oraz właściwe zaciski zasilające. Podanie niewłaściwego napięcia może uszkodzić urządzenie.

Jaką rolę pełnią diody LED przy wejściach i wyjściach przekaźnika programowalnego?

Diody LED informują o stanie sygnałów wejściowych i wyjściowych. Ułatwiają szybką diagnostykę, bo pokazują, czy sterownik widzi sygnał z czujnika i czy załącza dane wyjście.

Czym różni się wejście analogowe od wejścia cyfrowego?

Wejście cyfrowe rozpoznaje dwa stany, np. 0 i 1. Wejście analogowe mierzy wartość zmienną w pewnym zakresie, np. napięcie proporcjonalne do mierzonej wielkości.

Jakie mogą być skutki podłączenia sensora analogowego do niewłaściwych zacisków?

Układ może nie odczytywać wartości pomiarowej albo wskazywać błędne dane. W skrajnym przypadku może dojść do uszkodzenia wejścia, zwłaszcza przy przekroczeniu dopuszczalnego napięcia lub prądu.

Jak odczytać liczbę łączeń z charakterystyki trwałości łączeniowej przekaźnika?

Należy znaleźć na osi poziomej wartość prądu łączeniowego, poprowadzić linię do przecięcia z krzywą, a następnie odczytać odpowiadającą wartość z osi pionowej. W tym przypadku dla 1 A odczyt wynosi około 1·10⁶ łączeń.

Dlaczego liczba łączeń przekaźnika maleje wraz ze wzrostem prądu obciążenia?

Większy prąd powoduje silniejsze iskrzenie i nagrzewanie styków podczas załączania oraz rozłączania. Przyspiesza to zużycie styków, dlatego trwałość łączeniowa spada.

Co oznacza oznaczenie N na wykresie trwałości łączeniowej?

N oznacza liczbę cykli łączeniowych, czyli ile razy przekaźnik może poprawnie załączyć i rozłączyć obwód przy określonym prądzie obciążenia.

Czym różni się trwałość mechaniczna od trwałości łączeniowej przekaźnika?

Trwałość mechaniczna dotyczy liczby zadziałań bez obciążenia elektrycznego styków. Trwałość łączeniowa uwzględnia pracę pod obciążeniem, dlatego zwykle jest mniejsza.

Co oznacza kategoria AC1 przy charakterystyce przekaźnika?

AC1 oznacza obciążenie prądu przemiennego o charakterze głównie rezystancyjnym lub słabo indukcyjnym. Dla innych typów obciążeń, np. silników, trwałość styków może być inna.

Dlaczego w dokumentacji przekaźników stosuje się wykresy zamiast jednej wartości trwałości?

Trwałość zależy od warunków pracy, szczególnie od prądu, napięcia i rodzaju obciążenia. Wykres pozwala dobrać przewidywaną liczbę łączeń dla konkretnego zastosowania.

Jak oblicza się czas przyspieszania silnika na podstawie parametru przemiennika częstotliwości?

Należy skorzystać ze wzoru podanego w dokumentacji urządzenia. W tym przypadku czas przyspieszania oblicza się jako Fn_01 pomnożone przez stosunek częstotliwości zadanej do 50 Hz.

Dlaczego w obliczeniach czasu przyspieszania i hamowania pojawia się wartość 50 Hz?

Wartość 50 Hz jest częstotliwością odniesienia przyjętą przez producenta przemiennika. Jeżeli częstotliwość zadana jest inna, czas rampy należy proporcjonalnie przeliczyć.

Co oznacza parametr Fn_01 w pokazanej dokumentacji przemiennika?

Fn_01 oznacza parametr przyspieszania, czyli bazowy czas narastania częstotliwości wyjściowej przemiennika. W zadaniu jego wartość wynosi 3 sekundy.

Co oznacza parametr Fn_02 w pokazanej dokumentacji przemiennika?

Fn_02 oznacza parametr hamowania, czyli bazowy czas zmniejszania częstotliwości wyjściowej przemiennika. W zadaniu jego wartość wynosi 4 sekundy.

Jak zmieni się czas rampy, gdy częstotliwość zadana wzrośnie powyżej 50 Hz?

Czas rampy wzrośnie proporcjonalnie do częstotliwości zadanej, jeśli dokumentacja przewiduje taki wzór. Dla 60 Hz czas jest równy 1,2 wartości parametru bazowego.

Jakie mogą być skutki ustawienia zbyt krótkiego czasu hamowania silnika?

Zbyt krótki czas hamowania może powodować przeciążenie przemiennika, wzrost napięcia w obwodzie pośrednim DC lub zadziałanie zabezpieczeń. W układach o dużej bezwładności może być potrzebny rezystor hamowania.

Dlaczego przemiennik częstotliwości stosuje rampę zamiast natychmiastowej zmiany prędkości?

Rampa ogranicza udary mechaniczne i prądowe oraz poprawia płynność pracy napędu. Chroni silnik, przekładnie, pasy, sprzęgła i napędzane maszyny.