Wyłącznik krańcowy to element sterowania, który zmienia stan swoich styków po osiągnięciu przez mechanizm określonego położenia skrajnego. W siłownikach elektrycznych służy przede wszystkim do zatrzymania ruchu po dojechaniu do końca zakresu roboczego.
Funkcja w siłowniku elektrycznym
W siłowniku elektrycznym silnik napędza śrubę, przekładnię lub inny mechanizm wykonawczy. Gdy element ruchomy dojdzie do końca drogi, dalsza praca silnika mogłaby spowodować:
- przeciążenie silnika,
- zablokowanie napędu,
- uszkodzenie przekładni lub śruby napędowej,
- przegrzanie uzwojeń,
- uszkodzenie elementu wykonawczego.
Wyłącznik krańcowy rozłącza obwód sterowania lub zasilania danego kierunku ruchu, dzięki czemu siłownik zatrzymuje się w bezpiecznym położeniu. Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych jego funkcję często opisuje się jako zabezpieczenie silnika siłownika przed przeciążeniem i uszkodzeniem.
Typowe zastosowanie
Najczęściej stosuje się dwa wyłączniki krańcowe:
- krańcówkę położenia wysuniętego,
- krańcówkę położenia wsuniętego.
Każda z nich zatrzymuje ruch tylko w jednym kierunku, umożliwiając zwykle ruch powrotny.
Czego nie robi wyłącznik krańcowy?
Wyłącznik krańcowy nie służy do płynnej regulacji prędkości, przyspieszania silnika ani ochrony przed przepięciami. Nie zastępuje też zabezpieczenia przeciążeniowego silnika, ale zapobiega przeciążeniu wynikającemu z dojazdu mechanizmu do końca skoku.