Wartość skuteczna napięcia lub prądu, oznaczana jako RMS od ang. Root Mean Square, to taka wartość prądu lub napięcia stałego, która wywołałaby ten sam efekt cieplny w obciążeniu co analizowany przebieg zmienny.
W praktyce oznacza to, że gdy multimetr pokazuje np. 22,8 V RMS, to odbiornik jest zasilany tak, jakby otrzymywał napięcie stałe 22,8 V pod względem wydzielanej mocy.
RMS dla sinusoidy
Dla przebiegu sinusoidalnego zachodzi zależność:
- napięcie skuteczne: Usk = Umax / √2
- napięcie maksymalne: Umax = Usk · √2
- napięcie międzyszczytowe: Upp = 2 · Umax
Przykład: dla napięcia 230 V w sieci energetycznej wartość 230 V jest wartością skuteczną, a nie maksymalną.
True RMS
Multimetr z funkcją True RMS mierzy rzeczywistą wartość skuteczną również dla przebiegów odkształconych, czyli niesinusoidalnych. Jest to ważne w układach audio, zasilaczach impulsowych, przetwornicach i instalacjach, gdzie sygnał może różnić się od idealnej sinusoidy.
Zwykły multimetr bez True RMS często poprawnie wskazuje wartość skuteczną tylko dla sinusoidy. Przy innych kształtach sygnału jego wskazanie może być błędne.
Znaczenie w pytaniach egzaminacyjnych
Jeżeli w treści zadania pojawia się informacja, że multimetr cyfrowy ma aktywną funkcję True RMS, to odczytywana wartość napięcia jest wartością skuteczną, a nie maksymalną, średnią ani międzyszczytową.