Tolerancja parametru eksploatacyjnego

Słownik kwalifikacji ELM.06 - Eksploatacja i programowanie urządzeń i systemów mechatronicznych

Tolerancja parametru eksploatacyjnego określa dopuszczalne odchylenie wartości rzeczywistej od wartości zadanej lub nominalnej. W dokumentacji technicznej zapisuje się ją często w postaci: wartość nominalna ± procent, np. 0,6 MPa ± 5%.

Oznacza to, że urządzenie może pracować poprawnie nie tylko dokładnie przy 0,6 MPa, ale w pewnym przedziale wartości.

Jak obliczyć dopuszczalny zakres?

  1. Ustal wartość nominalną:
    - 0,6 MPa

  2. Oblicz tolerancję procentową:
    - 5% z 0,6 MPa = 0,05 × 0,6 MPa = 0,03 MPa

  3. Wyznacz granice zakresu:
    - dolna: 0,6 MPa - 0,03 MPa = 0,57 MPa
    - górna: 0,6 MPa + 0,03 MPa = 0,63 MPa

Dopuszczalny zakres wynosi więc:

0,57 MPa ÷ 0,63 MPa

Przeliczanie jednostek ciśnienia

W zadaniach egzaminacyjnych wartości mogą być podane w różnych jednostkach:

  • 1 MPa = 1000 kPa
  • 1 kPa = 1000 Pa
  • 1 MPa = 1 000 000 Pa

Przykłady:

  • 0,6 MPa = 600 kPa = 600 000 Pa
  • 0,63 MPa = 630 kPa = 630 000 Pa
  • 0,65 MPa = 650 kPa = 650 000 Pa

Typowy błąd

Częsty błąd polega na porównywaniu liczb bez sprowadzenia ich do tej samej jednostki. Przed oceną, czy pomiar mieści się w tolerancji, należy wszystkie wartości przeliczyć np. na MPa albo kPa.

Dla zapisu 0,6 MPa ± 5% wartość 650 kPa = 0,65 MPa przekracza górną granicę 0,63 MPa, więc jest poza dopuszczalnym zakresem.