Przejdź do głównej treści

Zmiana kierunku obrotów silnika trójfazowego

Słownik kwalifikacji ELM.06 - Eksploatacja i programowanie urządzeń i systemów mechatronicznych

Aby zmienić kierunek obrotów silnika indukcyjnego trójfazowego, zamienia się miejscami dwie dowolne fazy zasilające silnik. Zmienia to kolejność faz, więc pole magnetyczne stojana zaczyna wirować w przeciwną stronę, a wirnik obraca się w drugą stronę.

Dlaczego to działa

Trzy uzwojenia stojana są zasilane napięciami przesuniętymi w fazie o 120°. Szczyty prądów pojawiają się w uzwojeniach po kolei - U, V, W - i to tworzy pole wirujące. Zamiana dwóch faz odwraca kolejność (np. U, W, V), więc pole wiruje w przeciwnym kierunku. Wirnik zawsze podąża za polem.

Przykład zamiany faz

U1V1W1Kierunek
przed zmianąL1L2L3prawy
po zmianieL2L1L3lewy

Można zamienić dowolną parę: L1 z L2, L2 z L3 albo L1 z L3 - efekt jest ten sam. Zamiana wszystkich trzech „po kole” (L2, L3, L1) kierunku nie zmienia.

Przy połączeniu L1-U1, L2-V1, L3-W1 i prawidłowej kolejności faz sieci silnik obraca się w prawo, patrząc od strony wału.

Układ nawrotny ze stycznikami

W automatyce kierunek zmienia się dwoma stycznikami:

  • stycznik „prawo” podaje fazy w kolejności L1-L2-L3,
  • stycznik „lewo” podaje je z zamienionymi dwiema fazami.

Obu styczników nie wolno załączyć jednocześnie - powstałoby zwarcie międzyfazowe. Dlatego stosuje się blokadę elektryczną (styk rozwierny jednego stycznika w obwodzie cewki drugiego) i często także blokadę mechaniczną. Przed zmianą kierunku silnik powinien się zatrzymać - nawrót „w biegu” powoduje duży prąd i obciążenie mechaniczne.

Falownik

Przy zasilaniu z falownika nie zamienia się przewodów - kierunek ustawia się sygnałem sterującym lub parametrem (np. wejście „obroty w lewo”). Falownik sam zmienia kolejność faz na wyjściu.

Co zmienia prędkość, a co kierunek

DziałanieSkutek
zamiana dwóch fazzmiana kierunku obrotów
zmiana częstotliwości zasilaniazmiana prędkości
zmiana liczby par biegunów (np. silnik Dahlandera)zmiana prędkości
przełączenie gwiazda-trójkątzmiana napięcia na uzwojeniach (rozruch), nie kierunku

Sprawdzenie przed podłączeniem

Kolejność faz w gnieździe lub rozdzielnicy sprawdza się wskaźnikiem kolejności faz (testerem pola wirującego). Pozwala to podłączyć silnik tak, by od razu kręcił się w dobrą stronę - ważne przy pompach, wentylatorach i przenośnikach, których nie wolno uruchomić w odwrotnym kierunku.

Na egzaminie

W ELM.06 pada pytanie, jak zmienić kierunek wirowania silnika indukcyjnego trójfazowego - odpowiedź: zamienić miejscami dwa przewody fazowe (zmienić kolejność faz). Dystraktory to zmiana częstotliwości, zmiana liczby par biegunów i dołączenie rezystora.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja