Czym są formy przetrwalnikowe drobnoustrojów?
Formy przetrwalnikowe, nazywane też sporami lub przetrwalnikami, to szczególnie odporne postacie niektórych drobnoustrojów. Powstają wtedy, gdy warunki środowiska są niekorzystne, np. brakuje wody, pożywienia albo występuje wysoka temperatura.
W gabinecie kosmetycznym mają znaczenie, ponieważ mogą przetrwać na narzędziach i powierzchniach znacznie dłużej niż zwykłe formy bakterii.
Dlaczego są groźne?
Przetrwalniki wykazują dużą odporność na:
- wysychanie,
- wysoką temperaturę,
- wiele środków dezynfekcyjnych,
- promieniowanie UV,
- niekorzystne warunki środowiska.
Oznacza to, że sama dezynfekcja może być niewystarczająca, jeśli celem jest całkowite usunięcie zagrożenia mikrobiologicznego.
Jak je skutecznie niszczyć?
Do niszczenia form przetrwalnikowych służy sterylizacja, czyli proces prowadzący do zniszczenia wszystkich drobnoustrojów, także ich form przetrwalnikowych.
W praktyce gabinetowej najważniejszą metodą jest sterylizacja w autoklawie ciśnieniowym, gdzie działa:
- nasycona para wodna,
- podwyższone ciśnienie,
- wysoka temperatura,
- odpowiedni czas ekspozycji.
Znaczenie egzaminacyjne
Jeżeli w pytaniu pojawia się sformułowanie: „nasycona para wodna pod podwyższonym ciśnieniem”, należy kojarzyć je z autoklawem ciśnieniowym. To urządzenie służy do skutecznej sterylizacji narzędzi, również wobec form przetrwalnikowych mikroorganizmów.