Metan (CH₄) jest gazem często występującym w kopalniach węgla kamiennego. Wydziela się z pokładów węgla i skał otaczających podczas prowadzenia robót górniczych. Jest jednym z najważniejszych zagrożeń naturalnych w eksploatacji podziemnej.
Najważniejsze właściwości
- jest bezbarwny i bezwonny, dlatego nie można go wykryć zmysłami,
- jest lżejszy od powietrza, więc gromadzi się głównie pod stropem wyrobisk,
- nie jest silnie toksyczny, ale może wypierać tlen z powietrza,
- tworzy z powietrzem mieszaniny wybuchowe.
Zagrożenie wybuchowe
Metan staje się szczególnie niebezpieczny, gdy jego stężenie w powietrzu mieści się w granicach wybuchowości, orientacyjnie około 5–15% objętości. Do wybuchu potrzebne są: metan, tlen oraz źródło zapłonu, np. iskra, łuk elektryczny lub wysoka temperatura.
Pomiar metanu
Stężenie metanu oznacza się symbolem CH₄ i mierzy metanomierzami lub czujnikami metanometrii automatycznej. Ponieważ gaz unosi się ku górze, kontrolę często wykonuje się przy stropie, szczególnie w miejscach słabo przewietrzanych, w przodkach, wnękach i rejonach ścian.
Znaczenie w praktyce egzaminacyjnej
Jeżeli na zdjęciu widać pomiar wykonywany sondą lub przyrządem przy stropie wyrobiska, najczęściej chodzi o pomiar stężenia metanu CH₄, a nie CO₂, H₂S czy O₂.