Wyrobisko ślepe
Słownik kwalifikacji GIW.02 - Eksploatacja podziemna złóż
Wyrobisko ślepe to wyrobisko górnicze, które ma tylko jedno połączenie z pozostałą siecią wyrobisk kopalni - drugi koniec stanowi przodek. Przez takie wyrobisko nie może przepływać prąd powietrza z sieci wentylacyjnej (wejść jednym końcem i wyjść drugim), dlatego trzeba je przewietrzać osobnymi sposobami.
Przykłady wyrobisk ślepych
- drążony chodnik przed połączeniem z innym wyrobiskiem,
- przecznica w trakcie wykonywania,
- upadowa lub dowierzchnia bez przebicia,
- komora, wnęka, krótkie wyrobisko zakończone przodkiem.
Gdy wyrobisko zostanie przebite do innego wyrobiska, przestaje być ślepe - może wtedy być przewietrzane przepływowym prądem powietrza.
Dlaczego wyrobisko ślepe jest niebezpieczne
W przodku wyrobiska ślepego gromadzą się zanieczyszczenia powietrza: metan i inne gazy, pył, gazy po robotach strzałowych, spaliny maszyn, ciepło. Bez wymuszonej wymiany powietrza ich stężenie szybko rośnie, a zawartość tlenu spada. Dlatego przewietrzanie wyrobisk ślepych jest ściśle określone przepisami górniczymi i kontrolowane.
Sposoby przewietrzania wyrobisk ślepych
| Sposób | Jak działa |
|---|---|
| wentylacja lutniowa tłocząca | wentylator tłoczy świeże powietrze lutniociągiem do przodka; zużyte powietrze wraca samym wyrobiskiem |
| wentylacja lutniowa ssąca | wentylator zasysa zużyte powietrze z przodka lutniociągiem; świeże dopływa wyrobiskiem |
| wentylacja lutniowa kombinowana | połączenie obu - jeden lutniociąg tłoczy, drugi ssie |
| przegroda wentylacyjna | wyrobisko jest podzielone wzdłuż przegrodą; powietrze dopływa jedną częścią do przodka i wraca drugą |
| dyfuzja | naturalne mieszanie się powietrza, wystarczające tylko w bardzo krótkich wyrobiskach i wnękach |
Wentylatory lutniowe i lutniociągi to pomocnicze urządzenia wentylacyjne - pracują w wyrobiskach obok głównego przewietrzania kopalni, które zapewniają wentylatory głównego przewietrzania.
Jak odróżnić wentylację tłoczącą od ssącej na rysunku
Patrz na kierunek strzałek w lutniociągu:
- strzałki w lutniach skierowane do przodka - świeże powietrze jest tłoczone, to wentylacja tłocząca,
- strzałki w lutniach skierowane od przodka - zużyte powietrze jest odsysane, to wentylacja ssąca,
- dwa lutniociągi o przeciwnych kierunkach - wentylacja kombinowana.
Przy wentylacji tłoczącej strumień powietrza wypływający z lutni dobrze omywa przodek, a zanieczyszczenia płyną całym wyrobiskiem do wylotu. Przy ssącej zanieczyszczenia zabierane są od razu lutniociągiem, a wyrobisko wypełnia świeże powietrze.
Na egzaminie
W GIW.02 pytania o wyrobisko ślepe prawie zawsze mają rysunek: trzeba rozpoznać sposób przewietrzania na podstawie położenia wentylatora, lutniociągu i kierunku przepływu powietrza. Wentylator na świeżym prądzie i lutnie doprowadzające powietrze do przodka to wentylacja lutniowa tłocząca; wyrobisko podzielone wzdłuż ścianką - przewietrzanie przegrodą wentylacyjną.